ШЕСТИ ВСЕЛЕНСКИ СОБОР

Монофизитството кое Црквата го осудила на Четвртиот Вселенски собор во Халкидон во 451 година, сепак и понатаму постоел и имал многубројни следбеници во шестиот и седмиот век. Во седмиот век монофизитскиот ерес го раѓа монотелитството кое поаѓало од тврдењето дека во Христа имало една волја и едно дејство (енергија) Боженствено: монотелитите ја одрекувале човечката волја и човечкото дејство во Богочовекот. Таквото тврдење за монофизитите било сосема природна работа; учењето на монофизитите за едната природа Боженствена во Христа и одрекувањето на човечката природа во Него, нужно водело кон признавање на една Боженствена волја во Христа, со отфрлање на постоењето на човечката волја во Него. Папата Агатон, современик на Шестиот Вселенски собор, јасно сведочи: „ оние кои ја стопуваат тајната на светото воплотување, која се сотои од Боженственото и човечкото, туку и самото тоа што исповедуваат една природа во Христа (монофизитство), тежнеат кон тоа дека во Него признаваат една волја и едно лично дејство“. Освен монофизитите, на монотелитството му пришле и оние од православните, кои, поаѓајќи од учењето на Црквата за единството на лицето на Богочовекот и заборавајќи на учењето на Црквата за дејството на природите во Христа, доаѓале до следните заклучоци: „Нашиот Господ Исус Христос и по воплотувањето пребива во две совршени природи, неслиено и неразделно, во едно лице и во еден ипостас; со особини на едната и другата природа се проткаеле во едно лице, во еден ипостас, затоа ние го исповедуваме Христос во нов лик без телесни барања и човечки помисли, исповедуваме во Него едно ипостасно барање и дејство“. Но, таквото тврдење го претставува монотелитскиот ерес, а не православното учење, кое во Христа признава две природи, Боженствена и човечка, како природи кои се целосни и сецели и соодветно на тоа, две волји – Боженствена и човечка.
Својата широка распространетост монотелитството ја должи на царот Ираклиј. Гледајќи дека милиони негови поданици исповедуваат монофизитство и дека со тоа се наоѓаат во конфликт со православните, императорот, кој сакал единството на империјата да го зацврсти на една вера, сакал да ги смири православните и монофизитите. Мислел дека тоа ќе го постигне преку монотелитското учење, кое, по негово мислење, несомнено требало да биде прифатливо како за монофизитите, зошто тие и учеле за едната Боженствена природа во Христа, така и за православните, зошто монотелитското учење не претпоставувало отфрлање на православието на така драгата вистина за двојството на природите во Христа. Престојувајќи во текот на 622 година во Ерменија и Колхида, заради воени работи, императорот водел разговори со угледни претставници на монофизитите за тоа дали би се присоединиле на Православната Црква под услов таа да го прифати монофизитството – учење за една волја и едно дејство во Христа. Претставниците на монофизитството, меѓу кои императорот најмногу се зближил со Колхидскиот митрополит Кир, по своја прилика го охрабриле Ираклиј и го одобриле неговиот план. Императорот со барање се обратил и на Константинаполскиот патријарх Сергиј, кој неговата намера, без сомнение, ја знаел уште претходно. Сергиј му одговорил на Ираклиј дека учењето за една волја и едно дејство во Христа е посогласно со црковното предание отколку учењето за две волји и две дејства.
Се одлучило со унијата, т.е. соединувањето на православните и монофизитите на основа на тоа што двете страни го признаваат монотелитското учење, се започна во Египет каде во тоа време на 300.000 православни имало 5-6 милиони монофизити. Главниот актер во многу остварување на целите на императорот бил Кир, кој сега, со трудот на Ираклиј и Сергиј, бил прогласен од колхидски митрополит во александриски патријарх. Под надзор на Ираклиј и Сергиј, Кир, како вешт човек, работата многу успешно ја започнал. Во Александрија на унијата и пришле илјадници монофизити: клирици, службеници и воени команданти на градот, како знак на своето присоединување на Црквата примале причест од рацете на патријархот Кир. По Александрија, речиси цел Египет, Тиваид и Либија „подале рака на помирување со православните“. На тој начин, му напишал Кир на Сергиј, стана празник кај олатрот, и не само кај олтарот, туку и до облаците и над нив до небесните чинови кои се радуваат поради мирот во Црквата“. Но таа радост поради соединувањето на монофизитите со православната Црква е постигната со страшна цена – предавство на православието. Во исповедувањето на верата, заради привлекување на монофизитите кон православието, кое Кир го објавил во Египет, отворено е изразено монотелитското учење како продолжение на монофизитскиот ерес: „Еден ист Христос и Син правел, она што доликува и на Бога и на човек со едно богочовечко дејство“. Православните тоа го разбрале и унијата, како минлив потфат на монофизитите, ја нарекувале „водена“. Обидот на православната свест да се приближи учењето за една волја и едно дејство во Христа, во Црквата, по зборовите на патријарх Сергиј, предизвикал силни дискусии. За да ги прекине тие, за унијата опасни конфликти, патријархот Сергиј му испратил писмо на Кир Александриски во кое пишува дека „на никого не треба да се дозволи да проповеда за едно или две дејства во Христос“. Сличен совет Сергиј му дал и на царот Ираклиј. Со цел да се зајакне монотелитството, Сергиј стапил во контакт и со папата Хонориј. То на папата делувањето на Кир во Египет го претставил како работа на нужност, се жалел на конфликтите кое ги поттикнало прашањето за волјите на Христа и отворено изјавил дека учењето за една волја и едно дејство во Христа треба да се претпостави на учењето за две волји и две дејства во Него. Хонориј не бил искусен богослов и се заплеткал во еретичката мрежа која ја поставил Сергиј. Во шповратното писмо до Сергиј, папата се согласува со тоа дека не треба да се мудрува за прашање кое соборите се уште не го разјасниле и го признава монотелитството како вистинско учење: „ ние исповедуваме, зборувал тој, во Господ Исус Христос една волја“.
Сепак, без разлика на тоа што монотелитството се повеќе станувало побројно, немирите кои тоа ги предизвикувало не само што не се стивнувале, туку напротив повеќе се разгорувале, заканувајќи се да ја уништат унијата која со толкав вложен труд и умешност речиси и да била воспоставена. За да ги стивне немирите, императорот Ираклиј во 638 година го издал следниов декрет, познат под името „изложување“ (ектесис): „апсолутно не дозволуваме било кој да изнесува тврдење и да учи за едно или две дејства на очовечениот Господ. Зошто иако некои отци го употребуваат изразот „едно дејство“, сепак на некои лица тој израз е непознат и ги вознемирува, ним им се чини дека овој израз се употребува за да се поткопа учењето за двете ипостасно соединетите природи во Христа. Што се однесува до изразот “две дејства“, тој соблазнува многумина, не се среќава кај никој од отците и доведува до прифаќање на учењето за двете волји во Христа кои една на друга се спротивставени, како дали Логосот Божји, имајќи го во предвид нашето спасение, сакал да претрпи страдање за нас, а Неговата човечка природа се спротивставила на таа Негова намера; ова е безбожно и непознато на христијанското учење; ниту самиот безбожен Несториј, иако во учењето за Христа воведуваше учење за два сина, сепак не се дрзнал да исповеди две волји во Него. Ние мораме да прифатиме една волја на нашиот Господ Исус Христос, вистински Бог; во никое време телото Негово не е се спотивставило на логосот Божји, ипостасно соединето со него“. Но место да донесе помирување, овој декрет на Ираклиј предизвикал уште поголеми раздори: повикувајќи на прекин на конфликтите за едната или двете воли во Христа, декретот истовремено го признавал учењето за една волја. Затоа целото владеење на Ираклиј бил исполнет со конфликти меѓу монотелитите и православните кои не сакале да ја извршат безаконската волја на императорот. Неговиот наследник Констанс Втори исто така мислел дека бурата во Црквата ќе ја смири издавањето на декретот под име „Образец на верата“: „ бидејќи сме се навикнале да се грижиме за она што служи како добробит на нашата христијанска држава, а особено за она што се однесува на неизменетото христијанско учење, ние, дознавајќи дека во нашиот народ се случува големо движење, дека едно во очовечениот Бог признаваат една волја, а други две волји, објавуваме: нека од сега никој не си дозволи да стапува во конфликт и никој не треба да ги брани или обвинува оние кои признаваат една волја или едно дејство, нити оние кои признаваат две волји и две дејства. Кој ги прекрши овие заповеди, тој пред се ќе биде пред Страшниот суд на Бога; но тој исто така нема да ги избегне ни казните одредени за прекршување на законите на императорот. Ако сторителот на прекршок биде клирик или епископ, таквиот ќе биде симнат од должноста; ако е монах, ќе биде оддалечен од Црквата и оддалечен од манастирот; ако е граѓански службеник или офицер, ќе биде лишен од своето звање; ако е угледен човек од сталеж со привилегии, ќе биде казнет со одземање на имотот; ако е од понизок сталеж, тогаш, по телесната казна, ќе биде испратен во прогонство“. Многу страдања на православните им донесе овој декрет; благодарејќи му нему, за исповедување на вистинската вера плаќале дури и со живот.
При вакви околности, кои многу оделе во прилог на развивањето на монотелитството, тоа пуштило длабоки корени на Исток. Во Константинополската црква, предводниците на сите источни цркви, почувајќи од Сергиј, гледаме цела низа на патријарси монотелити: Пир, Павле, Петар. Така, по сведоштво на современици, јерарсите место мир на народот му објавувале караници, ги замрсиле сите цтковни работи“.
Тие макотрпни години за Православната Црква, Господ во неа подигна свети мажи кои пламтеле со ревност за вистината и кои гласно извикувале во заштита на засрамотената правда, не обрнувајќи внимание на заканите и гонењата. Тоа биле светите Софрониј, патријарх Ерусалемски, свети максим Исповедник и свети папа Мартин.
Светиот Софрониј прв стапил во борба против монотелистите заради заштитата на православието. Ја започнал уште додека бил палестински монах. Свети Софрониј се наоѓал во Египет токму во она време кога Кир, патријархот Александриски, ја објавил гореспомнатото послание за соединувањето, во кое е отворено објавувањето на монотелитското лажно учење. Во свети Софрониј Кир нашол ревносен противник за своите потфати. Свети Софрониј дошол кај Кир и паднал него на колена преколнувајќи го да не го објавува во Црквата учењето за едното дејство во христа. Залудно Кир го убедувал светиот Софрониј да застане на страната на монотелитите, докажувајќи му дека кога е во прашање спасение на илјадници верни не треба да се водат конфликти поради изрази. Свети Софрониј останал непоколеблив. Гледајќи дека и Кир исто така тврдо стои при својата одлука, отишол во Константинопол сметајќи на тоа дека во патријархот Сергиј ќе најде сојузник за борба против Кир. Но, се покажало дека сепак погрешил во своите проценки. Заради својата ревност за вистинска вера свети Софрониј бил избран на петријаршиската катедра во Ерусалим околу 634 година. Окружното послание кое, по обичај, свети Софрониј го испраќал на другите патријарси со обавестување за својот степен на катедрата, тој почна со укажувањето на опасност која и се заканува на Црквата од монотелитство: „Отци! Отци најсеблажени! Гледам бура која се крева и опасноста која следи по бурата“. Ова опширно послание, насочено против монотелитите и напишана во дух на кроткост, кое разоткрива без укажување на лица, со голема снага и многу јасно го изложува православното учење за две волји и две дејства во Христос: „нарекувајќи го Христа Оној Кој се состои од Боженствена и човечка природа, ние проповедуваме дека Тој е и Бог и човек, дека се состои од две природи и дека е двојствен кога се во прашање природите, дека природното го извршува она што е својствено на едното и другото битие, со сила на едното и другото битие на својсвени суштински особини и природни одлики. Како Бог Тој го извршувал она што е Боженствено, а како човек она што е човечко.“ Освојувањето на Ерусалим од страна на муслиманите ја прекина врската на ерусалимската Црква со Истокот и го лиши свети Софрониј од можноста да делува во заштита на православната вистина. Во така попречувачки околности свети Софрониј одлучил во борбата против монотелитството да го повика Рим. Тоа му го доверил како должност на епископот дориски Стефан. Испраќајќи го Стефан со таа важна порака во Рим, свети Софрониј го одвел на Гогота и тука, на местото на страдањата на Спасителот, му заповедал следново: „знај дека ќе дадеш одговор на Оној Кој беше распнат токму на ова место, кога со слава ќе дојде да им суди на живите и мртвите, ако ја занемариш или превидиш опасноста во која се наоѓа Неговата света вера. Направи го она што јас не можам заради наездата на сарацените, обиколи ја, во случај на потреба, цела вселена, потруди се да ги надминеш сите препреки за да дојдеш во Рим. Таму пред благочестивите мажи по суштата вистина откриј се што се случува во нашите краеви и не престанувај да молиш се додека тие не станат против непријателите на верата и целосно не го отфрлат новововеденото учење“. Стефам заминал за Рим, каде го повикал римскиот собор на заштита на вистината газена од страна на монотелитите. Свети Софрониј се упокоил околу 640 година.
По смртта на свети Софрониј, големиот подвиг на служење на православието на исток го презеде свети Максим Исповедник, кој многу пострадал заради исповедувањето на двете волји во Исус Христос. Свети Максим на дворот на Ираклиј имал висока должност на државен секретар. Императорот многу го ценел неговиот талент и знаење. Кога подоцна добил монашки постриг, свети Максим станал игуман во еден од Константинаполските манастири. Со појавата на монотелитството, свети максим го напуштил Константинопол, каде покровителите на лажното учење биле царот и патријархот; живеел во и во Африка и во Рим посветувајќи се целосно на борбата против ересот. Особено е значајна работата на свети максим на заштитата на православието во Африка; тука, според зборовите на некој писател на житија, „и самите епископи ги утврдувал во верата, ги поучувал и вразумувал, зошто иако тие имале повисок чин, по мудрост биле многу под него“. Тука во Африка, во 645 година дошло до познатите јавни расправи меѓу свети Максим и Пир, поранешниот Константинополски патријарх, заштитник на Монотелитството. Свети Максим донел одлучна и блескава победа над монотелитството, што многу придонело во утврдувањето на православието во Африка.
Свети Максим самиот не се подвизувал за вистината. Истовремено, а понекогаш и заедно со него, делувал и светиот папа Мартин. Бидејќи претходно бил папски поверенок во константинопол, свети Мартин на местото на раѓањето на монотелиството добро се запознал со суштината на ересот и делата на монотелитите. Затоа не изненадува што тој, кога станал папа, бил голем борец против ересот. Во 648 година свети Мартин во Латеран, во Рим, свикува собор на голем број на луѓе на кој биле издадени 20 правила против монотелитите, утврдувајќи го учењето за двете волји и двете дејства во Христа, осудувајќи ги Константинаполските монотелити, почнувајќи од Сергиј, како и двата императорски декрети: „Изложување“ и „Образец“. Во тоа време во Рим стасал Олимпиј, новиот Равенски егзарх, кој во името на императорот управувал со Италија. Олимпиј имал наредба од императорот сите да ги натера да го прифатат „Образецот“, а за папата му било наредено да го уапси во случај ако се спротивставува. Но Олимпиј, започнувајќи самиот бунт против императорот во Италија, не ја извршил наредбата. Во 653 година во Рим со голема војска влеол новиот егзарх Теодор Калиопа. Свети Мартин бил болен и предчувствувајќи несреќен крај, се сокрил во храмот на Спасителот. Дознавајќи од клириците, кои по заповед на папата го дочекале егзархот на влезот на градот, дека папата е болен, Калиопа изјавил дека сака во недела наутро да го посети. Голем број луѓе се собрале на богослужбата во храмот каде се наоѓал болниот папа. Калиопа, кој сметал дека на сила ќе го фати папата, се уплашил од народот и затоа ја одложил својата посета по дизговор дека бил уморен од патот. Во понеделникот Калиопа со голем број војници влегол во храмот, откако претходно извршил претрес и се уверил дека во него нема оружје и камења како што на егзархот му било кажано дека го собрал папата. Калиопа на папата му ја објавил заповедта на императорот според која свети ММартин требало да биде уапсен и испратен во Константинопол, а неговата катедра да остане празна. Од храмот, свети Мартин бил преместен во дворот под стража. Одведувањето на папата во притвор било изведено со силно и без страв извикување на клириците: „анатема на оној кој мисли дека папата издал или имал намера да ја издаде верата; анатема на оној кој нема да остане во вистинската вера, дури и тогаш ако заради останување во вистинска вера морал да се соочи со смртта“. Поради настанатиот метеж, Калиопа ветил дека со папата можел да дојде секој кој сака, а потоа тајно го изнел папата од Рим и го ставил на брод на кој болниот папа морал многу да се намачи; со него тука се нашле неколку служители. Патот до Константинопол за папата бил многу долг и поврзан со многу тешкотии. Цела година тој проживеал во една гостилница на островот Наксос и за целото тоа време му допуштиле да само три пати да се измие. Римските клирици кои доаѓале и му носеле на страдалниот папа она што најнужно му било потребно, стражарите срамно и нечесно ги истерувале и за себе си , земале она што го носеле на светиот мартин. Во септември во 654 година папата бил донесен во Константинопол. Со потсмев и навреди бил испратен во градската темница, каде во најтешки услови бил затворен 93 дена. Заради боелста морал често да се мие, но во текот на првите 47 дена на заточеништво не му давале ладна, а не топла вода. По 93 дена поминати во темница бил повикан на суд каде сред крајни телесни слабости морале да го носат на носила. Судиите и покрај тоа барале да ја даде изјавата стоејќи, а сослушувањето го почнале со прашањето: „несреќнику, какво зло ти направил императорот?“ Папата молчел. Тогаш биле донесени лажни сведоци кои недолжниот папа го обвиниле за учество во завера на егзархот Олимпиј против императорот. Кога свети Мартин, не сакајќи да бидат погубени душите на лажните сведоци кои имале намера да ги донесат за да се заколнат, почнал да објаснува: „во тоа време беше составен „Образецот“ и испратен од императорот во Рим“, судиите го прекинале: „не зборувај ништо за верата зошто и ние самите сме христијани и православни“. На тоа папата изјавил: „правете со мене што сакате и тоа што побрзо, тоа подобро; знае Бог дека поголемо добро не можете да ми направите, од тоа да ми ја отсечете главата со меч“. ЗА она што се случило на судот го известиле императорот кој заповедал од свети Мартин да се соблечат првосвештенските одежди и да се предаде на казнување. Од папата јавно ги соблекле ознаките на првосвештенското достоинство при што му ја искинале и долната облека, така да останал полугол. Потоа околу вратот му ставиле железен оков и така, во придружба на војници, го носеле низ улици до темницата во Константинопол. Но Господ не му дозволил на свети мартин да биде погубен со меч. За време на неговото судење патријархот на Константинопол,Пир лежел на смртна постела. Императорот Констанс дошол да го посети и му кажал дека било одлучено папата да се казни. Пир на смртната постела молел на свети Мартин да му се подари живот зошто знаел дека папата неспоредливо повеќе ја сака смртта. После 85 дена поминати во друга темница, папата го испратиле во прогон во Херсон на Крим. Тука, меѓу варварите, свето Мартин трпел тешка мака, немајќи дури ни леб. Покрај физички, трпел и душевни страдања зошто бил напуштен од страна на своите пријатели и роднини од Рим кои се плашеле од императорот. Папата напишал „Се надевам дека мојот животен пат наскоро ќе ја најде целта која е одредена од Бога“. Надежта на свети Мартин се остварила и во септември 655 година се упокоил во Господа.
Со папата Мартин во Рим бил фатен и свети Максим Исповедник, кој исто така бил потчинет на страдања за верата. И тој бил одведен во темница од страна на војници. Од таму повеќе пати го повикувале на суд, но судиите, и покрај сите свои итрини, не можеле да го наведат на монотелитство: „Правете со мене што сакате, им рекол свети Максим, зошто оној кој го почитува Бога, како јас, не се плаши од увреди и неправди од луѓето“. Тогаш решиле да постигнат макар и само надворешна согласност на монотелитите со свети Максим. Нему му било предложено да го потпише следново исповедување на верата, кое заедно со монотелитското, содржело и православно учење: „иповедуваме во Христа две волји и две дејства сред разликување на природите, и една волја и едно дејство сред нивното соединување“. Свети Максим го отфрлил ова исповедување за што бил испратен во внатрешноста на Тракија. Од таму, после одредено време, повторно го носат во константинопол и го сместуваат во еден манастир. Следниот ден му ошле два патриции Епифание и Троил и епископот Теодосие. Троил го известил светиот Максим дека дошле да му ја пренесат волјата на императорот: „кажи ни прво, дали сакаш да ја исполниш желбата на императорот или не?“. Свети Максим, под заклетва ветил дека ќе исполни се што господарот ќе заповеда по прашање на работите од овој свет. Тогаш патрициј Епифаниј рекол: „еве што господарот наредува: бидејќи цел запад и оние на исток, се повикуваат на тебе создавајќи немир и нереди и не сакаат за верата да имаат општење со нас, нека Господ те вразуми да го прифатиш „Образецот“ и да стапиш во општење со нас. Тогаш лично ќе ти пријдеме во средба, отворено пред сите ќе те поздравиме, со чест и слава ќе те воведеме во големата црква (Света Софија), ќе те поставиме на нашето императорско место, заедно ќе служаме литургија и ќе се причестиме со телото и Крвта Христова, а потоа ќе те прогласиме за наш отец и ќе има радост во целиот христијански свет. Убедени сме дека кога ти ќе стапиш во опшење со нас, тогаш сите ќе ни пријдат кои заради тебе и под твое раководство отпаднале од општењето“. Свети Максим одговорил: „ навистина сите небески сили нема да ме убедат да го направам тоа што ми го предложувате, зошто каков одговор ќе дадам, не на Бога, туку на својата совест, ако заради пуста слава и човечко мислење ја отфрлам спасоносната вера?“ По ваквиот одговор, патрициите почнале да го удираат и плукаат храбриот исповедник. Теодосиј го запрел тепањето и тие почнале да го навредуваат свети Максим фалејќи се при тоа со својата православност. Така нивните преговори со свети Максим завршил неуспешно, откако ѕверски бил мачен, повторно бил истеран во прогонство во Калхид каде го завршил својот маченички живот.
Во наредните 50-на години во Црквата траела борба меѓу монотелитството и праволсавието, но црковното единство не е постогнато. Напуштајќи го насилството како начин на решавање на проблемот кој не е својствен на Црквата, останало работата да се реши во самата Црква за да се дојде до мир. Наследникот на Констанс, императорот Константин Погонат одлучил да ги свика „очите на Црквата, свештенослужителите за да ја разгледаат вистината“.
Свеста за неопходноста на свикување на вселенски собор заради решавање на прашањето на монотелиството созреала кај императорот Константин Погонат главно под влијание на наговарањето на патријархот Константинополски, Теодор. Со помош на императорот соборот бил отворен во 680 година. Меѓу отците на соборот најистакнат по својата положба во Црквата биле: Георгиј, патријарх Константинополски, Макариј, патријарх Антиохиски, презвитер Петар, претставникот на Александрискиот патријарх и презвитер Теодор, претставникот на Ерусалимскиот патријарх. Императорот по обичај се обратил на римскиот папа Доман со барање , папата во Константинопол напишал дека не може да испрати учени луѓе како што барал императорот, зошто ситуацијата во Рим во тоа време не била во тек со развојот на науката; кај своите претставници, презвитерот Теодор и Георги и ѓаконот Јован папата истакнувал длабока вера. Пред крајот на соборот биле присутни до 153 епископи и нивните заменици. На првите заседанија присуствувал и императорот со 13 службеници, патриции и комзули. Соборот траеше речиси цела година.
Работата на соборот во суштина била насочена на две главни прашања: 1) темелно истражување на лажното учење на монотелитите и 2) излагање на православното учење насочено против монотелитскиот ерес.
Соборските заседанија отпочнале со обраќање на претставниците на папата: „пред 46 години, предстоителите на овој царски град Сергиј, Павле, Пир и Петар, како и Кир, кој бил предстоител во Александрија, и Теодор, кој бил епископ на градот Фарана, и други нивни следбеници, вовеле некои нови изреки, спротивни на православната вера и така предизвикале немир во вселенската Црква. Тие исповедале и учеле дека во домостројот на воплотувањето на Едниот од Светата Троица, нашиот Господ Исус Христос, има една волја и едно дејство. Многу пати нашиот апостолски престол, вам навистина верен, го отфрлаше ова учење, а потоа и молеше, но се до сега никако не успеа да ги одврати луѓето од таквото мислење; затоа ја молиме вашата боговенчана моќ: нека претставниците на најсветата Константинополска црква кажат од каде се појавиле тие две теории?“ Одговорот на ова прашање на папските претставници императорот го препушти на Макариј, Антиохискиот патријарх кој на соборот истапил како голем следбеник на монотелитството. Всушност на почетокот на соборот Константинаполскиот патријарх Георгиј покажувал малку разбирање за Макариј. Извршувајќи ја наредбата на царот, макариј одговорил не само во свое име туку и во име на Антиохиската и Константинаполската црква: „ ние ништо ново не воведовме во учењето, туку она што беше примено од Вселенските собори и уважените свети отци, како и од предстоителите на овој свет град, Сергиј, Павле, Пир и Петар, Хонориј-поранешниот папа на древниот Рим, и Кир, поранешниот папа на Александрија, т.е. за волјата и дејството, така поверувавме, веруваме и проповедаме и сме подготвени крај да останеме во тоа“. Царот од Макариј барал со докази да ја поткрепи вистинитоста на тврдењето дека монотелитското учење, кое тој го ширел, се темели на „светите вселенски собори и уважените свети отци“. На соборот почнале да читаат дела од Третиот и Четвртиот Вселенски собор, на кои било решавано прашањето за двете природи во личноста на Богочовекот. Кога презвитерот Стефан, ученик на патријархот Макариј, од делата на Ефескиот собор почнал да ја чита поучната реч на свети Кирил Александриски до императорот Теодосиј и кога дошол до следново место: „непоколебливото утврдување на нашето царство е Самиот Господ Исус Христос; преку Него царевите царуваат и моќните прават правдина; зошто Неговата волја е семоќна“, Макариј, истакнувајќи го овој последен израз, извикал: „ете господаре, докажав дека во Христос е една волја“. Соборот, преку папски претставници и некои епископи го отфрли таквото неправилно толкување на изразувањето на свети Кирил: „врз основа на сега прочитаниот текст, Макариј неосновано тврди дека во двете природи на Исус Христос, Боженствената и човечката, има само една волја. Свети Кирил овие зборови ги напишал имајќи ја предвид само Боженствената природа Христова, која кај Него е заедничка со Отецот и Светиот Дух, затоа е и семоќна. Тука не е збор за тоа дали во Христос има една или две волји“. Потоа непречено биле прочитани делата од Ефескиот собор и со тоа било заклучено првото заседание. На второто заседание, кое како првото, било во присуство на царот, биле читани делата од Четвртиот Вселенски собор при што повторно дошло во конфликт меѓу отците на соборот и Макариј, патријархот Антиохиски. Кога меѓу делата на Халкидинскиот собор било читано посланието на папата Лав Велики, претставниците на папата вниманието на отците го задржале на следниве негови зборови: „и едната и другата природа во взаемно делување откриваат енергии кои им се својствени. Логосот делува онака како е својствено на Логосот, а телото како е својствено за телото; едното од нив свети од чуда, а другото е потчинето на унижувања“. „Светиот Четврти собор, забележале претставниците по повод прочитаните зборови од посланието, го прифатил тоа послание како утврдување на православието и осуда на секој ерес. Што околу ова имаат да кажат најпочитуваните Макариј и богољубезните мажи кои се негови истомисленици?“ „Јас не исповедувам две дејства, одговорил Макариј не криејќи го своето еретичко мислење, и не мислам дека свети лав тука зборува за две дејства“. Императорот го запрашал: „Ти тврдиш дека тој исповедал едно дејство?“ Макариј му возвратил: „Јас не зборувам за борјот, туку следејќи го свети Дионисиј, Неговото (Христовото) дејство го нарекувам богомажевен“. “што разбираш под богомажевен“? „ Не сметам дека е потребно да одговорам“ Макариј се воздржал од објаснување.
На следното заседание биле читани делата од Петтиот вселенски собор. Овде отците на соборот ја втемелиле неавтентичноста на документите со кои, како документи од првостепено значење, се служеле монотелитите за да докажат дека нивното учење е правилно. Таквите документи, кои во себе криеле монотелитски идеи, биле: посланието на Константинаполскиот патријарх Мина до папата Вигилиј под наслов: „Зборот на Мина до Вигилиј за тоа дека во христа има само една волја“, како и две дела на папата Вигилиј адресирано до императорот Јустиниј и неговата сопруга Теодора. Во тие дела, меѓу останатото, се вели: „го анатемисаме и Теодор, поранешниот епископ Мопсуестиски како оној кој секогаш е туѓ на Црквата зошто не исповедал дека воплотениот Бог-логос, т.е. христос има една природа, едно лице и едно дејство. Соборските отци неавтентичноста на посланието на патријархот Мина ја покажале врз основа на следниве факти: 1) патријархот Мина умрел шест години пред Петиот Вселенски собор; 2) посланието на Мина се наоѓало на првите три листа од соборните дела, кои по ракопис не личеле на останатите и при тоа на нив им недостасувала нумеризација, кое почнува од четвртиот лист, што е и почеток на автентичните акти на петиот вселенски собор; од таму следи сосема правилен заклучок дека првите три листа, ненумерирани и различни по ракопис, не се во соборските дела внесени изтовремено кога и преписите на автентичните акти, туку подоцна; 3) во библиотеката на Константинаполскиот патријарх се наоѓал регистер на посланијата на Мина во кој не било забележано посланието до папата Вигилиј. Слични работи отците забележале и во однос на посланието на папата Вигилиј упатено до Јустинијан и Теодор. Списите на папата Вигилиј претставувале особена целина на посебен том во рамките на делата на Петтиот Вселенски собор и страните имале посебна нумеризација. Петнаесетиот лист бил скинат и заменет со друг кој немал ни правилна нумеризација. Како дошло до фалсификување?
Отците на соборот со внимателно истражување ја откриле тажната вистина дека лажно вметнатиот лист во делата на петтиот Вселенски собор потекнува од патријархот Антиохиски, Макариј. Еден од членовите на соборот, епископот Селеукиски, изјавил дека претходно од некој воен командант Филип добил примерок од делата на зПеттиот Вселенски собор во кое се наоѓале неавтентични дела на папата Вигилиј. Од објаснувањето кое го добил од Филип, епископот дознал дека тој примерок на соборните дела се наоѓал во рацете на презвитерот Стефан, ученик на Макариј. Епископот го препознал, во лажното дело, ракописот на монахот Георгиј, исто така ученик на Макариј. Како потврда на својата изјава епископот на соборот го покажал примерокот од делата со измените. Спомнатиот монах Георгиј бил свикан на соборот. Тука, на барње на отците, се открило дека лажните места во делата на петтиот Вселенски собор, колку нему му било познато, потекнувале од Макариј и Стефан: кога меѓу Константинаполскиот патријарх Теодор и Макариј се појавил спор околу волјите во Христа, макариј почнал со препишување на посланијата на Вигилиј кои божем ги нашол во библиотеката на аптријаршијата. Нив потоа макариј и Стефан го вметнале во сите преписи на делата на петтиот Вселеснки собор кои им доаѓале при рака. Од нивните раце, меѓу другото, потекнува и оној примерок на делото кое преку воениот командант Филип дошол до спомнатиот епископ Селеукиски. Георгиј исто така призна дека по наредба на патријархот Макариј и самиот се бавел со фалсификување на делата на Вигилиј. Еден клирик уште и покажал дека покажаните фалсификати биле направени и во еден латински примерок на делата на Петтиот Вселенски собор. После овие сведочења кои го истераа секое сомневање по прашањето на вината на патријархот Макариј и неговите ученици, соборот објави анатема: 1) на оние кои ги фалсификувале делаа и 2) на самите фалсификати.
Токму при завршувањето на читањата на делата од третиот и Четвртиот Вселенски собор се покажало дека во нив, како што и се очекувало, нема учење за една волја и едно дејство во Лицето на начиот Господ Исус Христос. Кога тоа му било укажано на патријархот Макариј и неговите истомисленици кои го штителе монотелитскиот ерес, тие од императорот и соборот барале одложување на расправата за да ги претстават сведочењата од делата на светите отци кои, божем, развивале монотелитско учење. Императорот им дал одложување до следното заседание. Истовремено Константинополскиот патријарх Георгиј и членовите на неговиот синод го молеле императорот да го запознае соборот со посланијата кои биле адресирани до соборот „како од самиот папа, така и од неговиот собор“. Императорот ветил дека на следното, четвртото заседание, ќе ја исполни и таа молба. Ова заседание во целост било посветено на читањето на посланието на папата Агатон, како и другите посланија кои заедно со нив стасале од римскиот собор кој го сочинувал 125 епископи потчинети на папата.
Посланието на папата Агатон претставувало едно од најзначајните богословски дела од седмиот век. Тоа особено силно и јасно го развива православното учење за двете волји и двете дејства во Христа, и затоа имало одлучувачко влијание врз отците на Шестиот Вселенски собор при составувањето на православното исповедување на верата во однос на ова спорно прашање. Во соборските „дела“ јасно се кажува дека отците ова послание на папата Агатон го дочекале со „раширени раце“, зошто ја објаснува „тајната на богословието“. Главните мисли на ова дело од големо значење се сведуваат на следново: По воведот за причините кои папата го поттикнале да состави послание и за причините кои довеле до доцнење на претставникот на соборот, а потоглавната на и потоа и краткото излагање за учењето за Светата и Неразделна Троица, папата преоѓа на главната содржина на посланието за учењето за Богот-Логос. „Следејќи го евангелското предание, пишува папата, ние во еден ист Господ Спасител наш Исус Христос исповедуваме се двојно, т.е. исповедуваме во Него две природи, Боженствена и човечка; исповедуваме дека секоја од Неговите природи има природни својства: Боженствената ги има сите боженствени својства, човечката сите човечки својства, освен гревот. Исповедувајќи две природи, две природни воли и две природни дејства во еден наш Господ Исус Христос, ние не учиме дека тие се спротивни и спротивставени една на друга, не учиме дека тие се разделени како на две лица или ипостаси, туку велиме дека еден ист Господ Исус Христос има во Себе како две природи, така и две природни волји и две дејства т.е. Боженствено и човечко, дека во Боженствената волја и дејство Тој има од вечност заедничко со Отецот Кој му е едносуштен, додека човечката волја и дејство се примени во време, од нас, заедно со нашата природа.“ „Со цел смислата на тоа вистинско исповедување, од учењето на Стариот и Новиот Завет, Самиот Господ во Своите Свети Евангелија открива во Себе и човечки и Боженствени својства, и така своите верници ги учи да веруваат дека Тој е вистински Бог и вистински човек“. Цитирајќи ги понатаму зборовите на Спасителот: Оче, ако е можно, нека ме помине оваа чаша папата ги проследува со толкување од посланието на свети Амвросиј Грацијан: „волјата која Тој ја нарече Своја, е и моја, зошто Тој како човек го зеде моето страдање и зборува како човек и затоа рече: но сепак не како Јас сакам, туку како Ти! Тоа страдање кое Тој го примил со мојата природа која е способна за страдање, е мое страдање“. Понатаму папата наведува сведоштва од делата на свети Атанасиј Велики, блажениот Амвросиј Милански, свети Григориј Богослов; од тие сведоштва се гледа дека по учењето на спомнатите отци секоја од природите во Христа има свое сопствено, на неа сопствено барање, т.е. Боѓенствено или човечко. Треба да се смета дека сред ипостасното соединување на природите и едното и другото барање припаѓаат на едниот ист наш Господ Исус Христос. Заради подобра потврда на оваа вистина, папата буквално го цитира Оросот на верата Од Халкидонскиот собор, а по него и сведоштвото на Петтиот Вселенски собор. Сведоштвата на овие вселенски собори ја утврдувале само таа вистина дека во соединувањето на природите во Христа не е уништена нивната различност. Но, поаѓајќи од таа вистина, папата расудувал вака: „Ако разликувањето на природите на нашиот Господ исус Христос не е уништено на никаков начин, тогаш е неопходно тоа разликување да го сочуваме во сите својства. Зошто оној кој учел дека различноста не се уништува на никаков начин, со самото тоа се покажува дека оваа различност мора да се сочува во секој поглед. Но ако еретиците и нивните следбеници признаваат едно барање и едно дејство, каква тука разлика може да биде прифатена? Кога кажуваат дека во Него има една волја, тогаш би морале да признаат дека таа е или Боженствена или човечка, или составена и од едната и од другата, смешна и слиена, или да признаат дека Христос има едно барање и едно дејство, кое проистекува од една сложена природа. Во секој случај тука се уништува разликувањето на природата по чудесното соединување, разликување кое го утврдиле светите собори и ни заповедале да го чуваме“. По ова следат нови сведочења од делата на свети григориј Богослов, Григориј Ниски, Јован Златоуст, Кирил Александриски, Илариј, Атанасиј Велики, Дионисиј Ареопагит, Амвросиј, папата Лав Велики. Барајќи го изворот на лажното учење на монотелитите, папата открва дека тоа води потекло од еретичките дела на Аполинариј, Север, Несториј, Теодосиј Александриски. Преоѓајќи на поблиското минато, папата напиша: „Да погледнеме врз кои примери настанало новото учење и на чии авторитет се потпира. Кир Александриски во седмата глава на своите излагања вели: „еден ист Христос и Син, по сведочење на свети Дионисиј, со едно богомажно дејство извршува и боженствени и човечки дела“. Теодор, поранешен епископ Фарански, во посланието до Сергиј, епископот Арсиноски, вели: бидејќи Спасителот е еден и ист, тогаш е едно и Неговото дејство, бидејќи Тој е комплетен“. Сергиј Константинополски во посланието до Кир Александриски вели: „вие рековте дека еден ист Христос со едно дејство ги извршува и боженствените и човечките дела и тоа благочестиво го изложивте“. Во своето „Изложување“ и во други дела тој исто така тврди дека нашиот Господ исус Христос има едно барање, и секое боѓенствено а воедно и човечко дејство. Во догматската книга и во потписот на „Изложување“, Пир исповедува едно барање во Христа. Павле, наследникот на Пир, во посланието до папата Теодор исповеда дека Христос има едно барање; неговиот наследник Петар во посланието до папата Виталиј исповедува дека тој признава и едно и две барања, и едно и две дејства во домостројот на воплотувањето“. По повод ваквиот ерес на константинополските патријарси, папата извикува: „Кој не се разжалостува и не гледа со страв вакви замки кои се закануваат на човечкиот живот, кој со внатрежен плач не се обрати на источникот на милосрдието, Бога, со молитва за избавување од ѓаволски подвали кои секаде се припремени за да го заведат човечкиот ум, кога ќе види како луѓето кои се сметале за достојни за слава заради своето големо знаење, паднале во мрежата на еретичката заблуда и при тоа покажале дека се непостојани и колебливи и во самата заблуда. Нека вашето, од Бога, поставено величество со око на внатрешно расудување, внимателно разгледа кои од тие учители треда христијанскиот народ да го следи и чие учење треба да се прифати, кога тие едни со други взаемно сеосудуваат“. Папата посланието го завршува со следниве зборови. „ Уверени сме дека не остана ништо темно и двосмислено што би можело да претставува препрека за вразумување на оние кои ги следеле пронаоѓачите на новото учење. Молам, најпобожен и најмилосрден Августе, а заедно со мене моли и секоја душа христијанска, да дозволите неказнен говор и слободно право за секој кој сака да зборува и ја штити својата вера, за да можеме остатокот од својот живот сите еднодушно да го прославуваме вашето императорско величество заради таквото неискажливо добро и еднодушно да упатуваме постојни молитви кон Исус Христос за целовитост и воздигнување на вашата најмажевна власт. Нека највисоката благодат ја сочува власта на побожните господари и нека им ги покори сите народи“. По ова послание на папата Агатон, било прочитано и посланието на епископскиот собор во Рим, кое во суштина го повторува посланието на римскиот првосвештеник.
Сведоштвата од делата на отците на Црквата „кои појасно од светлината покажуваат две природни волји и две природни дејства во домостројот на спасението на нашиот Господ исус Христос“, пратениците се претставиле на следното заседание. По објавувањето на тие сведоштва пред соборот, пратениците на папата изјавиле: „најдовме и можеме да понудиме и други сведоштва, но за докажување на вистината се доволни и овие цитирани сведоштва“. Потоа пратениците му се обратиле на императорот: „Ја молиме вашата богоутврдена одважност да го запраша григориј, архиепископот Константинополски и нему потчинетиот собор, а исто така и Макариј, архиепископот Антиохиски, и нему потчинетите епископи, дали се согласни со содржината на двата прочитани посланија“? Како одговор на тоа Григориј и Макариј замолиле да се издадат копии на посланијата за да можат да направат споредба со „сведоштвата на светите и уважени отци“, ветувајќи дека ќе дадат одговор на „следното заседание“. На тоа следно заседание патријархот Константинополски Георгие на прашањето на отците на соборот за неговиот однос кон посланијата на папата Агатон и неговиот собор на епископи, одговорил вка: „гледајќи ја целата сила на посланијата кои биле упатени како од најсветиот Агатон така и до неговиот собор и споредувајќи ги со книгите на светите и уважени отци кои се наоѓаат во почитуваната патријаршија, заклучив дека сите сведоштва кои се наоѓаат во спомнатите посланија се согласни и дека во ништо не се разликуваат од книгите на светите и уважени отци, затоа се согласувам со тие посланија, така исповедувам и верувам“. Слични изјави дале и епископите потчинети на патријархот Георгиј.
Но кога го запрашале патријархот макариј за неговото исповедување за волјата и дејството во Христа, тој без повлекување изјавил: „јас кажувам дека во домостројот на воплотувањето на нашиот Господ Исус Христос не се две волји и две дејства, туку една волја и богомажно дејство“. Соборот побарал од макариј своето еретичко учење да го потврди со докази. Макариј се повикал на својот свиток кој претходно го предал на императорот. Соборот заповедал да се прочита тој многу опширен свиток кој го содржел еретичкото „исповедување“ на патријархот. Откако го прочитал своето „исповедување“, императорот и соборот предложиле:
„Нека богољубезниот Макариј објасни дали исповедува две природни волји и две природни дејства во домостројот на воплотувањето на нашиот Бог Христос“.
„Нема да кажам, одговорил макариј, дека во домостројот на воплотувањето на Господ Исус Христос има две природни волји и две природни дејства, дури и ако ме сечете на ситни делови и ме фрлите во море“.
Гледајчи ја таквата тврдоглавост на еретичкиот патријарх, соборот во почетокот го лишил од омофорот (кој е ознака на епископското достоинство), а потоа ја донел следнава осуда:
„Боженственото правило воопшто не дозволува на учителскиот престол седи макариј, кој остаре во догматите на безбожноста, кој не само што целиот христољубив народ го исполни со тајната на изопаченоста и ги фалсификувал сведоштвата на светите и славни отци, туку по пат на свои писма и посланија ги вознемири сите луѓе од истокот до западот, и затоа е праведно и законски лишен од светителската (епископска) одежда.“
Симнатиот патријарх бил анатемисан при што отците на соборот одлучиле да го молат императорот да го прогонат од константинопол. На местото на испразнетиот патријаршки престол на Антиохија бил избран теофан кој подоцна во својство на Антиохиски патријарх земал учество во наредните работни собори.
На крајот на еден од последните заседанија, епископ Прусијадски, Дометиј, јавил на соборот дека некој свештеномонах Полихрониј, кој делел еретичките погледи на патријархот макариј, со успех го сеел семето на пофубниот ерес меѓу луѓето кои биле слабо упатени во прашањето на верата. Соборот одлучил разгледувањето на овој случај да го одложат за следното заседамие. Кога на тоа заседание го прашале Полихрониј во салата како ја исповедува тајната на воплотувањето на Синот Божји, добиле ваков чуден одговор: „исповедувањето на својата вера ќе го дадам на гробот на мртовецот со повикување на Синот Божји Тој да го воскресне; ако мртовецот не стане , тогаш императорот и соборот нека прават со мене што сакаат“. Соборот потоа го прашал какво исповедување Полихрониј имал намера да положи на мртовецот,за Гспод да го воскресне мртовецот, тој одговорил: „своето исповедување ќе го положам на мртовецот и тогаш ќе го прочитате“. На хартијата било напишано следново: „јас Полихрониј, го поздравувам најсмирениот и боговенчаниот император Константин и му се поклонувам, како да сум во негово присуство. сСум видел многу мажи во бели одежди и сред нив маж чија благородност не можам да ја опишам, кој ми зборуваше: побрзај, кажи му на императорот Константин да не измислува нова вера и да не ја прима. И кога одев од Ираклија во Хрисопољ и застанав под јаркото сонце, видов маж страшен и многу сјаен. Стоеше пред мене и ми рече: кој не исповеда една волја и богомажно дејство, тој не е христијанин. Му реков: тоа го одреди и премудриот император Константин-една волја и богомажно дејство; тој ми рече: многу добро и богоугодно“. Кога она што било на хартијата било прочитано, отците на соборот му поставиле две прашања на Полихрониј: дали тој ја напишал таа хартија, и дали сака токму неа да ја постави на мртовецот за да го воскресне? И на двете прашања Полихрониј одговорил потврдно. Соборот му дозволил на Полихрониј да ја оствари својата намера. Така на големиот градски плоштад, кој бил во близина на дворецот, во присуство на соборот, случбениците и голем број луѓе, Полихрониј ја положил хартијата на еден мртовец кого го носеле во гроб. Неколку саати хартијата лежела над мртовецот, но тој не давал никакви знаци на живот, така што Полихрониј на крај бил принуден да признае: „не можам да воскреснам мртовец“. Народот повикал: „анатема на новиот Симон, анатема на Полихрониј кој ги соблазнува луѓето“. Кога се стишил немирот, отците на соборот и службениците повторно се собрале во салата за заседавања. Мислејќи дека со ова Полихрониј ќе биде поттикнат на покајување, повторно му било поставено прашањето дали исповедува две природни волји и две природни дејства во домостројот на воплотувањето на Синот Божји. На изненадување на сите, од тврдоглавиот еретик се слушнало претходниот одговор: „верувам онака како стои во хартијата која ја дадов да се положи на мртовецот, во една волја и во богомажно дејство, и друго ништо не зборувам“. Откако тој исто повторил дека самиот го напишал исповедувањето на хартијата, соборот за него одлучил: „откако Полихрониј, како свештеник и монах до старост истраел во своето погрешно учење, ние го предадовме на анатема за која зборува апостол Павле. На крај на еретикот Полихрониј му било одредено, како некој кој соблазнува и лаже луѓе и како отворен еретик, да биде лишен од секој свештенички чин и свештенослужење, а на оние кои мудруваат анатема; на Макариј, полихрониј, Стефан анатема: Светата Троица ги собори овие троица.
Поаѓајќи главно од посланијата на папата агатон, како и од оросот на верата од петтиот Вселеснки собор, потоа од окружното послание на патријархот Ерусалемски Софрониј и посланието на папата Лав Велики, Шестиот Вселеснки собор вака го изразува православното учење за волјите и дејствата во Христа:
„Согласно со учењето на светите отци, проповедуваме дека во Него (Христос) има две барања или волји неразделиви, неизменето, неразделно и неслеано, и две природни дејства кои не се спотивставени, како што зборуваа безбожните еретици, што и не може да биде, туку Неговата човечка волја отстапува, не противрекува и не се спротивставува, туку се потчинува на боженствената и семожната волја. Утврдуваме дека во еден ист Господ Исус Христос, вистинит Бог наш, има две природни дејства, неразделиви, неизменливи, неслиени. Признаваме две природи на волји и дејства (во Христа), кои меќусебно согласно се слагаат заради спасение на човечкиот род.“
Објавувањето и потврдувањето на ова соборно одредување на верата било на 16 септември 681 година на свечено заседание на кое присутвувал и императорот Константин. Се слушнало еднодушно извикување на отците дека сите така веруваат и сите така мислат и дека сите потпишале со согласност и одобрување, сите веруваат православно.
Императорот Константин вложил голем напор за Оросот на верата на Шестиот Вселенски собор биде распространет за да се утврди по целата империја. Сочуван е неговиот декрет кој бил ставен на влезот на црквата Св. Софија во Константинопол. Овој декрет ја содржи историјата на соборот и неговите одлуки и завршува со ваква одредба: „Кој го сака Бога и сака да биде спасен, тој нека се држи до оваа православна вера. Оној кој не е ревносен во љубовта кон Бога и ја презира нашата сегашна побожна објава, тој, ако е епископ или клирик, или ако носи монашка одежда, да биде истеран, а ако е војник, нека биде казнет со конфискување на имотот и лишен од појасот на ознака за војничко достоинство; ако е аристократ ќе биде осуден на прогонство од престолнината и воопшто од секој град, а освен тоа нема да избегнат казни ниту од Страшниот Суд.“
За да го одврати народот од лошото и порочното однесување и да го заврти кон подобар живот, соборот составил цела низа од правила (вкупно 102), кои внесувале ред во областите: 1) обавување на богослужби, 2)животот на клириците, 3) монасите и 4) верните христијани.
Западната Црква не ги признава правилата на Трулскиот собор зошто некои одредби на тој собор се насочени против обичаите и учењата на римската црква. На пример: Соборот на раководење на Црквата прима 85 апостолски правила, додека Западната Црква примила само 50; тринаесетото правило е насочено против римското учење за задолжителна безбрачност на свештениците; 55-то правило осудува пост во сабота кој е воведен во римската црква; 82-то правило забранува употреба на претстави на Христос како јагне во храмовите, што било распространето на За

This entry was posted in Догматика. Bookmark the permalink.

Comments are closed.