ОД КАДЕ ПОТЕКНУВА ХРИСТИЈАНСКАТА БИБЛИЈА

Sveto-Jevandjelje-i-život-po-Bibliji-Osnovi-socijalne-koncepcije-Ruske-pravoslavne-crkve
Погодниот “пакет” на светите списи што ние ја нарекуваме Библија не се појави одеднаш во времето на апостолите. Бројни Евангелија, Посланија, Откровенија и други дела биле првично дел од Новиот завет во различни времиња и места. За некои може да е чудно што некои од овие книги веќе не се вклучени во нашите Библии.
Но, зошто овие дела биле отстранети од Новиот завет? Дали тие биле потиснати од Константин или политизирана црква? Дали имало таен заговор за да се сокријат некои списи од христијаните?
Долгата и комплицирана историја на Новиот завет е интригантна тема. Наидов на есеј што го “позајмив” од отецот Џејмс Бернштајн, Евреин кој се преобратил во христијанската вера, кој беше еден од основачите на Евреите за Исус. Тој накратко ја раскажува својата приказна за преобразување од јудаизмот во христијанството во своите тинејџерски години, а потоа детално го опишува своето патување во историските записи за да дознае каде го добивме нашиот Нов завет. Тоа е долг, но вреден текст да се прочита, особено за секој кој има прашања во врска со валидноста или историските заслуги на Новиот завет:
Како Евреин преобратен во Христа преку евангелистички протестантизам, јас нормално сакав подобро да го запознам Бога преку читањето на Светото Писмо. Всушност, преку читање на евангелијата во “забранетата книга”, наречена Нов Завет, на шеснаесет години, почнав да верувам во Исус Христос како Син Божји и нашиот ветен Месија. Во моите рани години како христијанин, голем дел од моето религиозно образование дојде од моето читање на Библијата.
До времето кога се запишав на колеџ, имав џебна верзија на целата Библија, која ми беше постојан придружник. Јас ги поттцртав омилените пасуси од Светото писмо за да ги запомнам, и често ги цитирав во себе во време на искушение – или на други, кога сакав да ги убедам за Христа. Библијата стана за мене – како што е до ден денес-најважната печатена книга. Можам да се сложам од длабочината на моето срце со Свети Апостол Павле:
„Целото Писмо е од Бога вдахновено и полезно за поука, за изобличување, поправање и поучување во правдата„ (2Тим. 3, 16).
Тоа е добрата вест!
Лошата вест е дека честопати одлучував што значи Светото Писмо. На пример, станав толку ентузијаст дека сум го запознал Исус како мој близок и личен пријател што мислев дека мојата свесност за Него е сè што ми требаше. Затоа ќе ги одбележував стиховите за Исус со мојот жолт маркер, но ги прескокнував пасусите во врска со Бог Отецот, Црквата или крштевањето. Ја сметав Библијата како небесен прирачник со упатства. Не мислев дека ми беше потребна Црквата, освен како добро место да се дружам или да научам нешто повеќе за Библијата за да бидам подобар самостоен христијанин. Дојдов до мислење дека можам да го изградам својот живот и Црквата, преку Библијата. Мислам, сериозно ја читав само Библијата! Историјата за спасението ми беше јасна: Бог го испрати Својот Син, заедно го испратија Светиот Дух, а потоа дојде Новиот Завет за да го објасни спасението и на крај се воспостави Црквата.
Можеби тоа беше блиску, но не доволно блиску.
Дозволете ми веднаш да кажам дека Библијата е се она што Бог има намера таа да биде. Нема проблем со Библијата. Проблемот е во начинот на кој јас ја индивидуализирав, подложувајќи ја на моите лични интерпретации – некои не толку лоши, други не толку добри.
БОРБА ЗА РАЗБИРАЊЕ
Кус период по моето преобратување во христијанството наидував на бран на религиозно секташтво, во кој христијаните се разидуваа за разни прашања. Се чинеше, на пример, дека има толку многу мислења за Второто доаѓање колку што има луѓе во дискусијата. Затоа, сите ние ќе се обратиме до Светото Писмо.
„Верувам во Библијата и ако не е во Библијата, тогаш во тоа не верувам“, стана мојот воен извик.
Она што не сфаќав беше дека сите други го кажуваа истото! Тоа не беше во Библијата, но секое наше приватно толкување на било што стана наш најголем авторитет. Во ера која многу ја возвишува независноста на мислата и самодовербата, станував мој сопствен папа! Упатствата што ги користев во толкувањето на Светото Писмо се чинеа едноставни: Кога обична смисла во Светото Писмо има здрав разум, не барај друга смисла. Верував дека оние кои беа вистински верни и искрени во следењето на овој принцип ќе го постигнат христијанското единство.
На мое изненадување, овој пристап на “здравиот разум” не доведе до зголемување на христијанската јасност и единство, туку до духовно ослободување од се!
Оние што најсилно се придржувале кон верувањето “само на Библија” се стремат да станат најизразени, раздвоени и борбени против христијаните – можеби ненамерно. Всушност, ми се чинеше дека колку повеќе некој се држеше за Библијата како единствен извор на духовен авторитет, толку повеќе станува фракционер и секташ. Ние дури и се расправаме за стиховите за љубовта! Во кругот на пријателите што веруваат во Библијата, бев сведок на мала експлозија на секти и расколни движења, од кои секое тврдеше дека е “верно на Библијата” и секое во горчлив конфликт со другите. Се појавуваше сериозен конфликт над секое прашање што може да се замисли: харизматични дарови, интерпретација на пророштва, соодветен начин на обожавање, причест, црковна влада, учење, дисциплина во Црквата, моралност, одговорност, евангелизам, општествена акција, врската меѓу верата и делата, улогата на жените, и екуменизмот. Списокот е бесконечен. Всушност, секое прашање воопшто може – и честопати – предизвикало христијаните да се разделат на различни страни.
Плодот на овој секташки дух е создавањето на буквално илјадници независни цркви и деноминации. Како што јас самиот навлегував сè повеќе во секташтвото, мојот радикализам се интензивираше и почнав да верувам дека сите цркви биле небиблиски: за да се стане член на било која црква треба да ја компромитирате верата. За мене, “црквата” значеше “Библијата, Бог и јас”. Ова непријателство кон црквите добро се вклопуваше со мојата еврејско потекло.
Јас природно не верував во сите цркви бидејќи чувствував дека тие ги предале учењата на Христос со тоа што учествувале или пасивно го игнорирале прогонството на Евреите низ историјата. Но, колку повеќе станував секташ – до точка на негрижа и недруштвеност – толку повеќе почнав да сфаќам дека нешто сериозно не е во ред со мојот пристап кон христијанството. Мојот духовен живот не функционирше. Очигледно, моите приватни верувања во Библијата и она што таа учи, ме воделе далеку од љубовта и заедницата со моите сохристијани, а со тоа и далеку од Христос. Како што напишал Свети Јован Богослов:
sveti-jovan-bogoslov
„…кој не го сака својот брат кого го видел, како може да Го сака Бога Кого не Го видел?“(1Јн. 4, 20).
Оваа поделба и непријателство не беа она што ме привлече кон Христа. И знаев дека одговорот не беше дека треба да се одречам од верата или да го отфрлам Светото Писмо. Нешто мораше да се промени. Можеби тоа бев јас. Се свртев кон проучување на историјата на Црквата и Новиот завет, надевајќи се дека ќе фрлам малку светло врз она што мојот став кон Црквата и Библијата треба да биде. Резултатите воопшто не беа она што го очекував.
БИБЛИЈАТА НА АПОСТОЛИТЕ
Мојот првичен став беше дека она се она што било доволно добро за апостолите би било доволно добро за мене. Тука го добив моето прво изненадување. Како што претходно споменав, знаев дека апостолот Павле го сметал Писмото за вдахновение од Бога (2 Тимотеј 3, 16). Но, јас отсекогаш претпоставував дека “Писмото” за кое се зборува во овој пасус беше целата Библија – и Стариот и Новиот Завет. Во реалноста, немало “Нов Завет” кога биле кажани овие зборови. Дури и Стариот завет бил сѐ уште во процес на формулирање, бидејќи Евреите не одлучиле за дефинитивна листа или канон на книги од Стариот Завет сè до појавата на христијанството. Како што проучував понатаму, открив дека првите христијани користеле грчки превод на Стариот Завет наречен Септуагинта.
Овој превод, кој започнал во Александрија, Египет, во третиот век пред нашата ера, содржел проширен канон во кој биле вклучени голем број т.н. “девтероканонски” (или “апокрифни”) книги. Иако имаше првична дебата за овие книги, тие на крајот беа примени од христијаните во канонот во Стариот Завет. Како реакција на подемот на христијанството, Евреите ги стеснуваат своите канони и на крајот ги исклучуваат девтероканонските книги – иако тие сè уште ги сметале за свети. Современиот еврејски канон не бил строго фиксиран се до третиот век наша ера.
Интересно, ова е подоцнежна верзија на еврејскиот канон на Стариот Завет, отколку канонот од раното христијанство, кој е следен од повеќето модерни протестанти денес. Кога апостолите живееле и пишувале, немало Нов завет и бил финализиран Стариот завет.
Концептот на “Светото Писмо” бил многу помалку дефиниран отколку што претпоставував.
РАНОХРИСТИЈАНСКИ ЗАПИСИ
Второто големо изненадување беше кога сфатив дека првиот комплетен список на книги од Новиот Завет, како што ги имаме денес, се појавил дури повеќе од 300 години по смртта и воскресението на Христос. (Првиот комплетен список го дал Свети Атанасиј во своето пасхално послание во 367 година) Замислете го тоа! Ако пишувањето на Новиот Завет започнал истовремено со Уставот на САД, ние не би можеле да го видиме финалниот производ се до 2076 година! Четирите Евангелија биле напишани од триесет до шеесет години по смртта и воскресението на Исус. Во меѓувреме, Црквата се потпирала на усното Предание – извештаи на очевидци – како и на расфрлани пред-евангелски документи (како што се оние цитирани во Првото послание до Тимотеј 3, 16 и Второто послание до Тимотеј 2, 11-13) и напишаното Предание.
Повеќето цркви имале само делови од она што требало да стане Нов Завет.
Како што очевидците на животот и учењто на Христа почнаа да умираат, апостолите пишуваа дека биле водени од Светиот Дух, со цел да се зачува и зацврсти расфрланата писменото и усното Предание. Бидејќи апостолите очекувале Христос да се врати наскоро, се чини дека тие не не мислеле дека овие евангелски извештаи и апостолски писма со текот на времето ќе бидат собрани во нова Библија. Во текот на првите четири века после Христа постои значително несогласување околу тоа кои книги треба да бидат вклучени во канонот на Светото Писмо. Првото лице што се обидело да воспостави канон во Новиот Завет бил еретикот од вториот век, Маркион. Тој сакал Црквата да го отфрли своето еврејско наследство, и затоа целосно го отфрлил Стариот завет. Канонот на Маркион вклучувал само едно евангелие, кое самиот го уредувал, и десет посланија на Павле.
Жално, но вистинито, првиот обид за Новиот Завет бил направен од еретик. Многу научници веруваат дека делумно како реакција на овој искривен канон на Маркион раната Црква решила да создаде свој јасно дефиниран канон. Уништувањето на Ерусалим во 70 година од н.е., распадот на тамошната еврејско-христијанска заедница, и загрозената загуба на континуитетот во усното Предание, веројатно, исто така, придонесле за чувството на итната потреба Црквата да го стандардизира списокот на книги на кои христијаните можеле да се потпрат. Во текот на овој период на канонска еволуција, како што беше претходно забележано, повеќето цркви имале само неколку, ако воопшто имале, од апостолските списи кои им биле достапни. Книгите на Библијата морале внимателно да бидат препишувани со рака, за што им било потребно многу време и напор. Исто така, бидејќи повеќето луѓе биле неписмени, тие можеле да бидат прочитани само од неколкумина привилегирани. Повеќето христијани имале достап до Светото Писмо само преку она што го слушале во црквите – Законот и пророците, Псалмите и некои од мемоарите на апостолите.
Прогонството на христијаните од страна на Римското царство и постоењето на многу документи од неапостолско потекло дополнително ја комплицирале работата. Ова беше моето трето изненадување. Некако наивно го замислував секој дом и парохија дека го имало комплетно Стариот и Новиот Завет од самиот почеток на Црквата! Тешко ми беше да замислам црква која ќе може да преживее и напредува без комплетен Нов завет. Сепак, несомнено тие го направиле тоа. Ова можеби е мојот прв доказ дека постојат повеќе нешта за целокупниот живот на Црквата освен напишаното Слово.
ЕВАНГЕЛИЕ СПОРЕД КОГО?
Потоа, бев изненаден кога открив дека во првиот и вториот век циркулирале многу “евангелија” освен оние од канонот на Новиот завет. Меѓу нив биле вклучени Евангелието според Евреите, Евангелието според Египќаните и Евангелието според Петар. Самиот Нов Завет зборува за постоење на такви записи. Евангелието на Свети Лука започнува со зборовите:
„Бидејќи мнозина почнаа да пишуваат за настаните што се случија меѓу нас, како што ни ги предадоа оние кои уште од почетокот беа очевидци и служители на словото, намислив и јас, откако испитав се од почетокот, да ти пишам точно по ред…“ (Лк. 1, 1-3).
Во времето кога Лука напишал го напишал Евангелието, Евангелиејата на Матеј и Марко биле двете единствени канонски што биле напишани. Со текот на времето, се освен четири Евангелија биле исклучени од канонот на Новиот завет. Сепак, во раните години на христијанството постоела дури и контроверзност за тоа кое од овие четири Евангелија да се користи. Повеќето христијани од Мала Азија го користеле Евангелието според Јован, а не Евангелијата според Матеј, Марко и Лука. Врз основа на текстот содржан во Евангелието според Јован, повеќето христијани во Мала Азија го славеле Велигден во друг ден од оние во Рим. Римските христијани се спротивставиле на Евангелието според Јован и наместо тоа ги користеле другите Евангелија. Западната Црква некое време се двоумела да го користи Евангелието според Јован, бидејќи гностичките еретици го искористиле заедно со своите “тајни евангелија”. Се појави уште една дебата околу прашањето дали треба да има посебни евангелија или една единствено Евангелие составено од сите. Во вториот век, Татијан, ученик на Јустин Маченик, објавил едно составено “хармонизирано” евангелие наречено Диатесарон. Сириската Црква го користела ова сложено Евангелие во вториот, третиот и четвртиот век; тие не ги прифатиле сите четири евангелија до петтиот век. Тие, исто така, ги игнорирале одредено време Посланијата на Јован, Второто послание на Петар и Книгата на Откровението. За дополнително да ги комплицираат работите, Египетската Црква, како што се гледа во канонот на Новиот завет од вториот век на Климент Александриски, ги вклучила “евангелијата” на Евреите, Египќаните и Мататјаните. Освен тоа, тие сметале дека се од апостолско потекло Првото послание на Климент (епископ Римски), Посланието на Варнава, Проповедањето на Петар, Откровението на Петар, Дидахеј, Протевангелиумот на Јаков, Делата на Јован, Делата на Павле, и Пастирот од Ерми (кои тие сметале дека бил3 особено инспирирани). Иринеј (втор век), маченички епископ на Лион во Галија, го вклучил Откровението на Петар во неговиот канон.
ДРУГИ КОНТРОВЕРЗНИ КНИГИ
Мојата омилена книга од Новиот завет, Посланието до Евреите, беше јасно исклучена во Западната Црква во голем број на списоци од вториот, третиот и четвртиот век. Првенствено поради влијанието на Августин врз одредени собори во Северна Африка, Посланието до Евреите конечно беше прифатено на Запад до крајот на четвртиот век. Од друга страна, Книгата на Откровение, позната и како Апокалипса, напишана од апостолот Јован, не била прифатена во Источната Црква неколку века. Меѓу источните црковни власти кои ја отфрлиле оваа книга биле Дионисиј од Александрија (третиот век), Евсевиј (третиот век), Кирил Ерусалимски (четвртиот век), Соборот во Лаодикеја (четвртиот век), Јован Златоуст (четвртиот век), Теодор Мопсуетски (четвртиот век), и Теодорит (петтиот век). Освен тоа, оригиналната сириска и ерменска верзија на Новиот завет ја немало оваа книга.
Многу грчки ракописи на Новиот Завет напишани пред деветтиот век не ја содржеле Апокалипсата и не се користи литургиски во Источната Црква до денес. Атанасиј го поддржал вклучувањето на Апокалипсата, и првенствено се должи на неговото влијание дека на крајот оваа книга била примена во канонот на Новиот Завет на исток. Се чини дека раната Црква всушност направила внатрешен компромис за Апокалипсата и Евреите. Истокот би ја исклучил Апокалипсата од канонот, додека Западот Посланието до Евреите.
Едноставно кажано, секоја страна се согласила да ја прифати спорната книга од другата страна. Интересно е тоа што таткото на протестантската реформација, Марија Лутер од шеснаесетиот век, сметал дека книгите од Новиот Завет треба да бидат “оценети” и дека некои биле поинспиративни од другите (дека постои канон во канонот). Лутер ги сметал за второстепени Посланието до Евреите, Јаков, Јуда и Откровението, ставајќи ги на крајот од својот превод на Новиот завет. Замислете – човекот што ни дал sola scriptura, ја презел власта да го уредува пишаното Слово Божјо!
НОВИОТ ЗАВЕТ СОЗРЕВА
Бев посебно заинтересиран да го пронајдам најстариот легитимен список на книги од Новиот завет. Некои веруваат дека мураторијанскиот Канон е најстариот, кој датира од крајот на вториот век. Овој канон ги исклучува Посланието до Евреите, Јаков и двете Посланија на Петар, но ги вклучува Апокалипсата на Петар и Мудроста Соломонова. Се до 200 година Господова – околу 170 години по смртта и воскресението на Христос – за првпат можело да се види терминот “Нов завет” што го користел Тертулијан. Ориген, кој живеел во третиот век, често се смета за прв систематски богослов (иако честопати систематски не бил во право).
Тој ја доведува во прашање автентичноста на Второто послание на Петар и Второто послание на Јован. Тој, исто така, ни кажува, врз основа на неговите обемни патувања, дека имало цркви кои одбиле да го користат Второто послание до Тимотеј, бидејќи посланието зборува за “тајно” пишување – книгата на Јаниј и Јамбриј, која произлегува од еврејското усно предание (види 2 Тимотеј 3, 8). Книгата на Јуда, исто така, се сметала за сомнителна од страна на некои поради тоа што вклучува цитат од апокрифната книга Успение на Мојсеј која, исто така, потекнува од еврејското усно предание (види Јуда 9).
Преминувајќи во четвртиот век, открив дека Евсевиј, епископ Цезариски и “Татко на црковната историја”, се споменува како спорни книги Јаков, Јуда, Второто послание на Петар, и Второто и Третото послание на Јован. Откровението на Јован целосно го отфрла. Codex Sinaiticus, најстариот комплетен новозаветен ракопис што го имаме денес, беше откриен во православниот христијански манастир на Света Катерина на планината Синај. Се смета дека датира од четвртиот век и ги содржи сите книги што ги имаме во современиот Нов завет, но исто така ги вклучува и Варнава и Пастирот на Ерма.
Во четвртиот век, царот Константин бил разочаран од контроверзноста помеѓу христијаните и Аријците во врска со божественоста на Христос. Бидејќи Новиот завет сè уште не бил јасно дефиниран, тој побарал појасно дефинирање и затворање на канонот на Новиот Завет, со цел да помогне во решавањето на конфликтот и да го доведе верското единство во неговата поделена Империја. Меѓутоа, уште во петтиот век Александрискиот Кодекс ги вклучил Првото и Второто Климентово послание, што укажува дека споровите околу канонот сѐ уште не биле цврсто решени.
maxresdefault
КОЈ ОДЛУЧИЛ?
Со текот на времето Црквата открила кои списи се навистина апостолски, а кои не. Тоа било продолжена борба, која се одвивала во текот на неколку векови. Како дел од процесот на проникливост, Црквата неколкупати се среќавала во собори. Овие различни црковни собори се соочиле со различни прашања, меѓу кои бил и канонот на Светото Писмо. Важно е да се напомене дека целта на овие совети била да се спознае и да се потврди она што веќе било општо прифатено во рамките на слободната Црква. Соборите не го озаконија канонот толку многу бидејќи станало очигледно што е вистина и пракса во самите Божји цркви.
Соборите се обиделе да го прогласат заедничкиот разум на Црквата и да ја одразат едногласноста на верата, практиката и традицијата како што веќе постоеле во застапените локални цркви. Соборите ни даваат специфични записи во кои Црквата јасно и содејно зборувала за она што го сочинува Светото Писмо. Меѓу многуте собори кои биле свикани во текот на првите четири века, два се особено важни во овој контекст:
(1) Соборот во Лаодикија се оддржал во Мала Азија околу 363 година по Христа. Ова е првиот собор кој јасно ги набројува канонските книги од сегашниот Стар и Нов Завет, со исклучок на Апокалипсата на Свети Јован. Лаодискиот собор соопштил дека само канонските книги што ги набројал треба да се читаат во црква. Овие одлуки биле широко прифатени во Источната црква.
2) Третиот Собор на Картагина се оддржал во Северна Африка во 397 година по Христа. Овој собор, на кој присуствувал Августин, обезбеди целосен список на канонските книги од Стариот и Новиот Завет. Дваесет и седумте книги на денешниот Нов завет биле прифатени како канонски. Соборот, исто така, сметал дека овие книги треба да се читаат во црквата како Божествено Писмо со исклучување на сите останати.
Овој собор бил широко прифатен како меродавен на Запад.
БАЛОНОТ ПУКНА
Додека се подлабоко навлегував во моето изучување за историјата на Новиот завет, ги видов моите претходни заблуди како се уриваат еден по еден. Сега сфатив што требаше да биде очигледно цело време: дека Новиот Завет се состои од дваесет и седум одделни документи кои, иако сигурно вдахновени од Бога, ништо не може да ме потресе во тоа убедување – биле напишани и составени од човечки суштества. Исто така беше јасно дека ова дело не било остварено од страна на поединци кои работеле во изолација, туку од колективните напори на сите христијани насекаде – Телото Христово, Црквата. Ова сфаќање ме натера да се справам со уште две прашања кои моите претходни предрасуди ме тераа да ги избегнувам:
(1) прикладноста и потребата од човечко учество во пишувањето на Светото Писмо; и
(2) авторитетот на Црквата.
ЧОВЕЧКО И БОЖЕСТВЕНО
Длабоко посветен, како и многу евангелисти, на верувањето во вдахновеноста на Писмото, го разбрав Новиот Завет само како Божјо Слово, а не човечко. Претпоставував дека на апостолите Бог им го кажал токму она што требале да го напишат, како што секретарот го пишува она што му се диктира, без да даде личен придонес. На крајот, моето разбирање за вдахновеноста на Писмото беше разјаснето со учењето на Црквата во врска со Личноста на Христос. Воплотеното Слово Божјо, нашиот Господ Исус Христос, не е само Бог, туку и човек.
Христос е едно Лице со две природи – божествена и човечка. Ненагласувањето на Христовата човечка природа води кон ерес. Древната Црква научила дека Воплотеното Слово е целосно човечко – всушност, толку човечко колку што е можно да биде – а сепак без грев. Во Неговото човештво, Воплотеното Слово се родило, растело и созрело во машкост. Сфатив дека ова гледиште за Воплотеното Слово Божјо, Логосот, Исус Христос, било паралелно со раното христијанско гледиште за Пишаното Слово Божјо, Библијата. Пишаното Слово Божјо не ја одразува само божествената мисла, туку и човечкиот придонес.
Словото Божјо ни ја пренесува вистината како што е напишана од луѓе, пренесувајќи ги мислите, личностите, па дури и ограничувањата и слабостите на писателите-вдахновени од Бога, за да бидат сигурни. Ова значи дека човечкиот елемент во Библијата не е совладан за да биде изгубен во океанот на божественото. Ми стана појасно дека, како што Самиот Христос бил роден, растел и созреал, така и писменото Слово Божјо, Библијата, го направило истото. Тоа целосно не слезе од небото, туку има човечко потекло, како и божествено. Апостолите не го напишале Писмото како робот или зомби, туку слободно соработувале со волјата Божја преку вдахновеноста на Светиот Дух.
sanjas-cudne-snove-pune-simbola-i-slika-protumaci-sto-ti-bog-njima-zeli-reci-book-evangelizacija-990x658
ПРАШАЊЕ НА АВТОРИТЕТ
Вториот проблем со кој требаше да се справам беше уште потежок за мене – прашањето на црковниот авторитет. Од моето изучување беше јасно дека Црквата, всушност, утврдила кои книги го составуваат Писмото; но сепак се борев силно со мислата дека на Црквата и била дадена оваа власт. На крајот на краиштата, тоа се сведе на едно прашање. Веќе со сето срце верував дека Бог зборувал со власт преку Неговото пишано Слово.
Пишаното Слово Божјо е конкретно и опипливо. Можам да ја допрам Библијата и да ја прочитам. Но, со некоја чудна причина, не сакав да им верувам на истите работи за Телото Христово, Црквата – дека таа е видлива и опиплива, која се наоѓа физички на земјата во историјата. Црквата за мене во суштина беше “мистична” и нематеријална, непрепознатлива со ниту еден конкретен земски собир. Ова гледиште ми дозволи да го видам секој христијанин како црква за себе. Колку е погодно ова, особено кога се јавуваат доктринални или лични проблеми!
Сепак, ова гледиште не се согласува со реалноста на она што се сметаше за Црква во апостолската ера. Новиот завет е за вистински цркви, а не за етерични. Може ли сега да го прифатам фактот дека Бог зборувал авторитативно, не само преку Библијата, туку и преку Својата Црква, самата Црква што ги создала, заштитила и активно ги зачувала Светите списи што ги сметав за толку драги?
ЦРКВАТА НА НОВИОТ ЗАВЕТ
Според ставовите на најраните христијани, Бог го зборувал Неговото Слово преку Своето Тело, Црквата. Во неговото тело, Црквата, беше потврдено и воспоставено Словото. Без сомнение, првите христијани го сметале Писмото за Божје активно откровение за Себе кон светот. Во исто време, Црквата била сфатена како Божје домаќинство:
„..оти се утврдивте на темелите поставени од апостолите и пророците, имајќи Го како аголен камен на темелот Самиот Исус Христос, врз Кого целата зграда, стројно зглобена, прераснува во свет храм на Господа“ (Ефес. 2, 20-21).
Бог Го има Своето Слово, но Он исто така има Свое Тело. Новиот Завет вели:
1)„Сега вие сте тело Христово и членови поединечно“ (1Корин. 12, 27; Римј. 12, 5).
2)„Он (Христос) е глава на телото, Црквата“ (Колос. 1, 18)
3)„И Он (Отецот) се Му покори под Неговите (Неговиот Син) нозе и Го постави глава над сите во Црквата која е Неговото тело, полнота на Оној Кој исполнува се во се“ (Ефес. 1, 22-23).
Во раните времиња немало органско одвојување меѓу Библијата и Црквата, како што честопати наоѓаме денес. Телото без Словото е без порака, но Словото без Телото е без основа. Како што пишува Павле, Телото е “црквата на живиот Бог, столб и темел на вистината” (1 Тим. 3, 15).
Црквата е Живото Тело на Воплотениот Господ. Апостолот не вели дека Новиот Завет е столб и темел на вистината. Црквата е столб и темел на вистината, бидејќи Новиот Завет е изграден врз нејзиниот живот во Бога. Накратко, таа го напишала! Таа е составен дел од евангелската порака, а во Црквата е напишан и зачуван Новиот Завет.
СЛОВОТО БОЖЈО ВО УСНАТА ТРАДИЦИЈА
Апостол Павле нѐ поттикнува: “Затоа, браќа, стојте брзо и држете ги преданијата што ве научија, со збор или со нашето послание” (2. Сол. 2, 15). Овој стих беше оној што не го потцртав бидејќи има две фрази што не ми се допаѓаа: “држете ги преданијата” и “со збор”. Овие две фрази се спротивставија на моето разбирање на библискиот авторитет. Но, тогаш почнав да го разберам: истиот Бог, кој ни говореше преку Неговото писмено Слово, Библијата, зборуваше и преку апостолите Христови, како што тие учеа и проповедаа лично. Библијата сама поучува во овој пасус (и други) дека ова усно предание е она што треба да го задржиме! Писменото и усното предание не се во конфликт, туку се дел од една целина. Ова објаснува зошто Отците учат дека оној што ја нема Црквата како негова Мајка, Го нема Бог како свој Татко. Кога го сфатив ова, заклучив дека грубо сум претерал во отфрлањето на усното свето предание. Во моето непријателство кон еврејското усно предание, кое го отфрли Христос, го отфрлив христијанското свето Предание, кое го изразува животот на Светиот Дух во Црквата. И ја отфрлив идејата дека ова Предание ни овозможува правилно и целосно да ја разбереме Библијата. Дозволете ми да ја илустрирам оваа поента со едно искуство што го имав неодамна. Решив да изградам барака зад мојата куќа. Во подготовка, проучував книга за столарија која има “сè” во неа. Полна со слики и дијаграми, доволно за “дури и едно дете да ги следи неговите упатства”. Се објаснува, ми беше кажано. Но, едноставно како што тврдеше дека е, колку повеќе го читав, толку повеќе прашања имав и толку повеќе станував збунет. Згрозен од тоа што не можев да разберам нешто што изгледаше толку едноставно, дојдов до заклучок дека книгата е потребна за толкување. Без помош, едноставно не можев да ја употребам во практика. Она што ми требаше беше некој кој експерт кој би можел да го објасни упатството за мене. За среќа, имав пријател кој можеше да ми покаже како треба да заврши проектот. Тој го знаеше усното предание. Еден искусен дрводелец го научил, а тој пак ме научи мене. Писменото и усното предание заедно ја завршија работата.
ШТО Е ПРВО?
Она со што се соочив во овој момент беше прашањето за крај: Што е прво, Црквата или Новиот завет? Знаев дека Воплотеното Слово Божјо, Исус Христос, ги повика апостолите, кои за возврат го формираа јадрото на христијанската Црква. Знаев дека Вечната Божја реч пред тоа ја претходел Црквата и ја родила Црквата. Кога Црквата го слушнала Воплотеното Слово Божјо и го исполнило Неговото Слово со запишување, на тој начин учествувала со Бога во раѓањето на пишаната Реч (Слово), Новиот Завет. Така, Црквата била таа која го родила и му претходела на Новиот завет. На прашањето: “Што е прво, Црквата или Новиот Завет?”, Одговорот, и библиски и историски, е кристално јасен.
Некој би можел да се побуни: “Дали навистина прави било каква разлика што епрво? Впрочем, Библијата содржи сè што ни е потребно за спасение”.
Библијата е соодветна за спасението, во смисла дека содржи основен материјал потребен за да нè постави на правилниот пат. Од друга страна, погрешно е да се смета дека Библијата е доволна и можеме сами да ја толкуваме. Библијата е наменета да се чита и разбере преку просветлување на Божјиот Свети Дух во животот на Црквата. Зарем самиот Господ не им кажа на Своите ученици, токму пред Неговото распнување: “Кога ќе дојде, Духот на вистината, Он ќе ве води во сета вистина; зашто Он нема да зборува од Себе, туку се она што ќе чуе, ќе зборува; и Он ќе ви ја каже иднината “(Јован 16:13)?
Он исто така рече: “Јас ќе ја изградам Мојата Црква, а вратите на Адот нема да надвладеат” (Матеј 16, 18). Нашиот Господ не не остави само со книга да не води. Он не остави со Својата Црква. Светиот Дух во Црквата нѐ учи и Неговото учење го надополнува Писмото. Колку е глупаво да се верува дека Божјото целосна просветлување престанало откако биле напишани книгите од Новиот завет и не продолжиле сѐ до протестантската реформација во шеснаесеттиот век, или – да се земе овој аргумент за свој логичен заклучок – сè до моментот кога јас самиот почнав со читање на Библијата. Или Светиот Дух беше во Црквата низ вековите по Новиот Завет, водејќи, поучувајќи и просветлувајќи ја во нејзиното разбирање на евангелската порака, или дека Црквата е оставена како духовен сирак, при што индивидуалните христијани самостојно ја толкуваат – и често “авторитетно” го поучува истото Писмо на радикално различни начини. Таквиот хаос не може да биде Божја волја, “Зашто Бог не е Бог на безредие, туку на мирот” (1. Коринт. 14, 33).
ВРЕМЕ ДА СЕ ОДЛУЧИ
Во овој момент во моите студии, почувствував дека морам да донесам одлука. Ако Црквата не беше само тангента или поклон на Писмото, туку активен учесник во неговиот развој и зачувување, тогаш беше време да ги помирам моите разлики со неа и да ги напуштам моите предрасуди. Наместо да се обидувам да ја судам Црквата според моите модерни предрасуди за она што го кажува Библијата, требаше да се смирам и да дојдам во заедница со Црквата што го создаде Новиот завет, и нека ме води во правилно разбирање на Светото Писмо.
Откако внимателно истражив различни црковни тела, конечно сфатив дека, спротивно на верувањата на многу современи христијани, Црквата што ја создала Библијата не е мртва. Православната црква денес има директен и јасен историски континуитет со Црквата на апостолите, и ги има зачувано непроменети и Писмото и Светото Предание што ни овозможува правилно да ги протолкуваме. Откако го разбрав ова, се преобратив во Православието и почнав да ја доживувам полнотата на христијанството на начин на кој никогаш порано не сум ја доживувал.
Иако можеби го напишал слоганот, факт е дека самиот Лутер не го практикувал, т.е. не се потпирал само на Библијата. Ако го правел тоа, тој би го исфрлил симболот на верата и би поминал помалку време за пишување коментари. Фразата настанала како резултат на борбите на реформаторите против додадените човечки традиции на романтизмот. Разбирливо, тие сакале да бидат сигурни дека нивната вера е точна според стандардите на Новиот Завет. Но, за да се изолира Писмото од Црквата, да се одрече 1500-годишната историја, е нешто што слоганот sola scriptura и протестантските реформатори – Лутер, Калвин, а подоцна и Весли – никогаш не планирале да го направат.
На оние кои се обидуваат да се држат догматично само на Писмото, во процесот на отфрлање на Црквата која не само што го произвела Новиот завет, туку исто така, преку водство на Светиот Дух, ги идентификувала оние книги кои го составуваат Новиот завет, би им го рекол ова: Проучи ја историјата на раната Црква и развојот на канонот од Новиот завет. Користете изворни документи каде што е можно. (Неверојатно е како некои од “конзервативните” библиски научници од евангелската заедница се претвораат во цинични и рационалистички либерали кога разговараат за раната историја на Црквата!)
Погледнете што се случило со Божјиот народ по дваесет и осмото поглавје од Книгата на Апостолски Дела. На крајот од оваа книга ќе најдете список на корисни извори. Ако ги прегледувате податоците и гледате со објективност во она што се случило во првите денови, мислам дека ќе откриете што открив. Животот и делото на Божјата Црква не се прекинала по првиот век и повторно почнала да живее во шеснаесеттиот век. Ако тоа било така, немаше да ги поседуваме книгите на Новиот Завет кои се толку драги на секој христијански верник.
Поделбата на Црквата и Библијата, која е толку распространета во голем дел од денешниот христијански свет, е современ феномен. Раните христијани немале такви вештачки разлики. Откако ќе ги разгледате податоците, јас ве охрабрувам да дознаете повеќе за историската Црква која го произвела Новиот Завет, ја зачувала и ги избрала оние книги кои би биле дел од неговиот канон. Секој христијанин го должи тоа за себе да ја открие Православната Христијанска Црква и да ја разбере својата витална улога во објавувањето на Божјата Реч на нашата сопствена генерација.
Отец Џејм (Јаков) Бернстаин
Подготви: Администрација на МВПЦ, Витлеем
60410810

This entry was posted in Написи. Bookmark the permalink.

Comments are closed.