ТОЛКУВАЊЕ НА ЕВАНГЕЛИЕТО ВО НЕДЕЛА НА СВЕТИТЕ ОТЦИ

светите отци
Јован, зач. 56 гл. 17 ст. 1-14
Ова Евангелие ја содржи првосвештеничката молитва на Господ и Спасителот наш Исус Христос и тоа: 1) за себе; 2) за своите ученици и 3) за сите верници. Оваа молитва на Спасителот е поопширна од сите молитви кои Господ ги сотворил на земјата. Таа ни ја покажува силната и голема љубов на Спасителот како кон учениците, така и кон сите верници, како и особеното завземање и грижа за спасение на сите разумни суштвества.
Оваа молитва Господ ја сотворил после својата последна проштална беседа која им ја говорел на учениците и која ја почнал во домот каде ја држел тајната вечера, ја продолжил на патот кон Гетсиманија и ја завршил веројатно пред преминот на потокот Кедрон доаѓајќи по патот во Гетсиманската градина.
-„Во она време, Исус ги подигна своите очи кон небото и рече: Оче, дојде часот; прослави Го Твојот Син за и Синот Твој да Те прослави Тебе“.
Тука Спасителот, како човек, ги подига своите очи кон небото за со тоа да ни покаже: прво – каде треба да се обраќаме при молитва; и второ – дека треба секогаш да се молиме на Бога за сите потреби. Откупителот дојде не само да ни се покаже нам и да го заврши делото на откупување, туку и да не научи на доблести и тоа не само со зборови, туку и со дела. Во оваа молитва Спасителот повеќе пати го повторува зборот Оче, а еднаш со придавката праведен. Бидејќи Отецот кон Синот стои во сосема друг однос, а не како кон верниците, затоа и Христос кога Го нарекува Отец, исклучително Го подразбира како свој Отец и затоа во текот на оваа молитва, ниту еднаш не вели: Оче наш-како што им заповеда на учениците да говорат кога се молат на Бога. Бидејќи дојде часот, т.е. времето на Неговото страдање и смрт, Он Го моли Отецот да Го прослави тука на земјата со Неговото страдање за спасение на светот и тоа: 1) примајќи жртва која Он на крстот ја принесува како умилостивна и оправдлива, како доволна за спасение на светот и 2) давајќи знаци од небото кои ќе посведочат дека распанатиот на крстот навистина е единородниот Син Божји кој повторно доаѓа на десната страна на Отецот каде и бил пред воплотувањето. Вака Спасителот се моли за верниците да не ослабнат во верата гледајќи како луѓе го мачат и распнуваат Спасителот на вселената за Кого и апостол Павле вели: „Ние го проповедаме Христа распнатиот, на Јудејците соблазна, а на Грците лудост“. Молитвата на Спасителот ја исполни Отецот зошто токму кога на крстот страдал, „црковната завеса се расцепи на две, сонцето се замрачи, земјата се потресе, камењата распукаа, а гробовите се отворија и многу мртви воскреснаа. Заради тоа народот кога виде што се случи се врати удирајќи се во своите гради“, и говорејќи: „Навистина овој беше Син Божји“. Во оваа молитва важно е уште и тоа што само Синот, како рамен на Отецот, можел да каже: „Прослави Го Синот Твој за и Синот Твој Те прослави Тебе“, т.е. со својата слава. Со прославата на Синот со помош на Отецот и на Отецот со помош на Синот се подразбира нивната слава воопшто која се јавува во откупувањето на човечкиот род преку смртта на Синот и татковската љубов кон Синот и кон човештвото.
-„Како што Му даде власт над секое тело, така на се што Му даде живот вечен да им даде“.
Отецот Му ја даде на Синот секоја власт и тука на земјата како што ја имал и горе на небото, т.е. пред воплотувањето имал таква власт „што се постана со Него – Синот –и без Него ништо не постана што тогаш постана“. На земјата Отецот Му дал на Синот над сите народи таква власт за сите да Го слават како што и пророкот вели: „и ќе ти дадам народи во наследство и кроевите земски на Тебе“. Бидејќи Синот е Творец исто како и Отецот, Он е рамен на Отецот во се и над целата вселена, а особено врз човечкиот род Отецот Му дал особена власт на Синот како Откупител на човештвото. Но таа власт особено се однесува на оние кои веруваат во Синот а кои Спасителот се моли на Отецот и на кои ќе им даде вечен живот, зошто сите ќе ползуваат од науката на Богочовекот. Оваа власт Спасителот по воскресението ја разбира како своја иако истата ја имал и како овоплотен на земјата.
-„А ова е вечен живот, да Те познаваат тебе единиот вистински Бог Кого Го испрати Исуса Христа.“
Овие зборови јавно покажуваат дека вечниот живот и спасението зависат од познавањето на единиот и вистински Бог и верата во Исуса Христа. Ова познавање пак се состои во искреното и срдечно признавање на истиот и во вечното исполнување на Божјата волја која е искажана во Неговите Свети Заповеди. Овде уште станува збор и за познавање на Бога преку Исус Христос, а бидејќи спасението зависи од признавањето на двете лица, и Отецот и Синот, следува дека и Синот е рамен на Отецот во се, како што евангелистот на друго место многу јасно сведочи говорејќи: „Он е (т.е. Исус Христос) вистински Бог и живот вечен.“
-„Јас Те прославив на земјата и ја завршив работата која ми ја даде.“

Синот Го прослави Отецот на земјата со тоа ја објави Неговата величина меѓу луѓето зошто сета слава на своите чуда и своите божествени поуки Он секогаш Му ги давал на својот небесен Отец. Неговото, пак, дело на земјата било луѓето да ги запознае со вистинскиот Бог, да им покаже на луѓето како треба да се однесуваат кон Бога, кон себе самите и кон ближните и да принесат откупувачка жетва за спасение на човечкиот род. И ова свое дело Спасителот, како што се гледа од оваа молитва, се смета за исполнето зошто веќе се наоѓа пред својата смрт и затоа вели:
-„И сега прослави Ме Ти Оче, во Тебе самиот со слава која ја имав при Тебе пред да настане светот.“
И сега, т.е. бидејќи го завршувам своето дело на земјата. Овие зборови Спасителот ги изговара во оваа своја молитва пред Отецот па бара и како човек да Го прослави со божествена слава со која се славел пред своето овоплодување и пред создавањето на светот, од вечноста. И така, Господ Исус Христос и во оваа прилика јасно кажува дека е еднобитен, рамносилен, вечен и во се рамен на Отецот, а оваа свечена и сериозна исповест на Христа треба секој искрен човек да го увери за божеството на Спасителот.
-„Им го јавив името Твое на луѓето кои ми ги даде од светот.Беа Твои па Мене Ми ги даде и зборот Твој го одржаа.“
Освен Јудејците и Идолопоклониците – од светот – ги запознав со Тебе, со Твоите својства и дела и тоа потполно и совршено, за да Те знаат како еден и вистински Бог. Но, тука Спасителот особено мисли на своите Апостоли кои според Божјето упатство се одделиле од светот и се соединиле со Христа како Негови ученици, па верувајќи во Него ја исполниле и волјата на Отецот и зборот го оддржале зошто и со слава и дела ја примиле науката на учителот, која е и на Отецот.
-„Сега разбраа дека се што од Мене слушнале е Твое. Зошто зборовите кои Ми ги даде, Јас им ги дадов; и тие примија и вистински познаа дека од Тебе излегов и поверуваа дека Ти Ме испрати.“
Односно, за се дознаа од науката која од Мене ја слушнаа и ја научија и Јас јасно ги учев дека се што им зборувам е Твое и тие тоа искрено го примија и го усвоија, па заради таквата нивна вера:
-„Се молам за нив, не се молам за светот, туку за оние кои ми ги даде зошто се Твои.“
Спасителот се моли за учениците на Отецот како човек, а оваа молитва за нив е сосема умесна зошто строгите искушенија и страшните прогони на Христовите ученици почнаа јавно уште од оној момент кога нивниот учител се одвои од нив, па за тоа многу била потребна Божјата помош, но за тоа Спасителот особено се моли за нив. Но со тоа не треба да се мисли дека Господ го презира останатиот свет зошто во други прилики и за светот долго се молел, а тоа го прави и сега знаејќи дека многумина во светот ќе поверуваат во Него. Освен тоа овој свет никогаш нема да Го заборави Оној Кој му обрна толку големо внимание, Кој и самиот се жртвува заради спасение на светот и Кој издивнувајќи на крстот се молеше на Отецот и за своите убијци.
-„И се Мое е Твое, и се Твое е мое; и Јас се прославив во нив.“
И овие зборови јасно покажуваат дека Синот е рамен на Отецот во се. Велејќи „се е Твое“Христос кажува дека учениците биле на Отецот и тогаш кога Нему Му ги дал. Но за да не се помисли дека Отецот има поголема сила и власт од Синот, Спасителот додава: „Твоето е Мое“, сведочејќи повторно дека учениците биле и Негови и пред Отецот да Му ги даде, и дека и после тоа, како и пред тоа, биле и на Отецот. Самиот редослед на оваа молитва јасно покажува дека горниот текст се однесува на учениците за кого Господ се моли, а може и да се однесува и на науката, но не на личните Божји својства, како што католиците го користат овој дел при своето докажување дека Светиот Дух исходува и од Синот.
-„И веќе не сум во светот, а тие се во светот и Јас одам при Тебе. Свети Оче, сочувај ги во своето име нив кои Ми ги даде да бидат едно како и ние.
Кога Спасителот вака се моли на својот Отец, делото на откупувањето веќе се исполнило, часот на Неговата смрт веќе настапил и така Он телесно веќе се оддалечил од светот. Но бидејќи Неговата наука треба да се рашири по светот од страна на Неговите ученици и тоа се до таму додека сите не се просветат и додка не биде „едно стадо и еден пастир“, на учениците им била потребна заштита, утеха и Божја помош, нешто што добија при слегувањето на Светиот Дух. А бидејќи Спасителот во друга прилика кажа дека своите ученици ги испраќа во светот како овце меѓу волци, затоа сега Го моли Отецот Он со својата благодат да ги штити и храбри при големите искушенија, опасности и страдања на кои ќе наидуваат при проповедувањето на Неговата наука. Затоа е и потребно Отецот да ги земе под своја татковска закрила, за преку верата во Христа да бидат соединети и со љубов меѓу себе, затоа што народите само по тоа ќе ги познаат дека се Негови ученици, како што се кажува на друго место, па затоа и да бидат едно како што Отецот и Синот се едно.
-„Додека бев со нив во светот, Јас ги чував во името Твое, оние кои ми ги даде ги сочував и никој од нив не загина освен несреќниот син, за да се исполни она што е напишано.“

Односно предавникот Јуда. Тој погрешил според својата слободна волја, но после стореното предавство искрено да се покајал, како Петар, тој можеше да добие простување, како што и Петар доби. А тоа што парите ги врати и се обеси, не е доказ на искрено каење, туку на вознемирена совест, која може да се случи и без каење.
-„А сега при Тебе доаѓам и еве говорам во светот да ја имаат радоста Моја исполнета во себе.“
Овие последни зборови ги покажуваат крајот и целта на молитвата, дека учениците се радуваат заради својот учител знаејќи дека и после Неговото заминување од светот, ќе ги чува и брани Бог и Отецот небесен.
БЕСЕДА ВО НЕДЕЛАТА НА СВЕТИТЕ ОТЦИ
„Посакајте и ќе ви се даде, барајте и ќе најдете, тропнете и ќе ви се отвори.“
Се што правел Господ Исус Христос додека бил на земјата, правел за нам да ни го остави примерот на своите дела на кои треба да се угледаме. Така и молитвата на Спасителот која ја слушнавме во денешното Евангелие е пример на соврешна и света молитва за нас. Во оваа молитва наоѓаме: 1) прославување, 2) заблагодарување и 3) молитва кон Отецот небесен за учениците и за целиот свет.
Прославувањето, заблагодарувањето и молитвата се многу потребни зошто со нивно посредство ние добиваме спасение и се останато што е потребно за нашата душа и тело.
Бог ги создал небото и земјата и морето и се што е во нив; Он ги даде сонцето, месечината и ѕвездите; Он го дава воздухот и дождот; Он ни го даде животот; Он ни ги дава и земските призводи. Бог не создаде нас и нашата душа; ни даде очи да гледаме, уши да слушаме, јазик и уста да зборуваме, раце да работиме и нозе да одиме. На крај Бог стана и човек за човекот да се соедини со Бога. Он страдаше на земјата за човекот да го искачи на небото и страдаше на крстот за човекот да го воведе во вечното царство – и зарем човекот не може за сето тоа својот Бог и Отец, најголемиот добротвор, да го слави и прославува? За оваа должност знаеја сите праведници и пред нас. Така и Авел го славеше Бога и Му принесе благодарствена жртва. Енох и Ное, Авраам и Исак, Јаков и Јосиф исполнети со надеж на Бога го правеле истото. Но подоцна луѓето станале мошне небрежни кон оваа нивна света должност и заради тоа Бог, на Синај, даде закон со кој воспостави принесување жртви за простување на гревовите на луѓето и кога човекот, заради својата слабост, ја заборавал оваа должност, законот го опоменувал. Но сега престанаа жртвите зошто е воспоставена бескрвна жртва, т.е. тајната на причестувањето и жртвата на прославувањето, заблагодарувањето и молитвата за која Спасителот со овој пример ни укажува. Така Он ни го кажа начинот на молитвата кога рече: „Кога се молиш влези во својата соба и затвори ја вратата, па се моли на Отецот свој кој е во тајност; и Отецот твој, кој гледа тајно, ќе те награди јавно“(Матеј, 6,6). Потоа ни покажа и пример оставајќи ни ја молитвата Оче наш. А за да не увери уште подобро дека треба на Бога да се молиме, Спасителот самиот повеќе пати се молеше на Бога, иако како Бог за тоа немал потреба. Заради тоа молитвата и е најважна и најсвета должност на секој христијанин.
Но, зарем и денес многумина не ја занемаруваат таа должност со која тесно е поврзана секоја појава во нашиот живот. Во секоја несреќа или жалост зарем не ги креваме рацете кон Бога? Кога сме во неволја и опасност зарем не велиме: Боже спаси и помогни? Дури и при секое добро дело, зарем ние не се обраќаме кон Бога наоѓајќи само при Него сигурна помош и заштита зошто при Бога може да пристапи и богат и сиромав човек, и господар и слуга, учен и прост и секој човек воопшто, па затоа Спасителот и вели: „Посакајте и ќе ви се даде, барајте и ќе најдете, тропнете и ќе ви се отвори.“ И навистина ние знаеме дека сите ја добиле помошта која од Бога ја барале и тоа не само праведниците, туку и грешниците, па дури и разбојникот на крстот велејќи само: „Господи, спомни си за мене кога ќе бидеш во царството небесно.“
Но некој може да рече дека повеќе пати се молел на Бога за нешто и молитвата не му била примена – она што барал не добил. Но кој знае дали таа молитва била онаква каква што требала да биде? Дали молителот се одликувал со смиреност и побожност и дали точно одговорил со своите христијански должности кон Бога и кон ближниот? Еве да претпоставиме дека сето тоа го исполнува, но сепак Бог не му дал она што барал. Но дали тоа барање за молителот било на штета наместо од полза, зошто ние го гледаме само она што е пред нас, а што може да биде во иднина, тоа не знаеме. И детето повеќе пати бара нож за да си игра со него, често и плаче зошто не му се дава и не ја исполнуваме неговата желба зошто ножот може да го убие. Исто така и Бог прави зошто Он знае што ќе биде во иднина и кога нашето барење е на штета за нашата душа и нашиот живот, Он не го исполнува барањето, а често ја искушува нашата постојаност и вера во Него. Затоа не треба никогаш да се заборава молитвата, но треба да се знае и тоа дека молитвата не смее само да се изговара со устата, а душата да не ја слуша. Апостолот вели: „Ќе се молам на Бога со душата, а ќе се молам и со умот; ќе Го фалам Бога со духот, а ќе Го фалам и со умот.“ (1.Кор. 14, 15)
Но колку пати нашата молитва многу се разликува, па често и не наликува на вистинска молитва. Доаѓајќи во црква, колку пати на молитва не донесува само телото, а душата и срцето се во нашиот дом, или на пазар, во дуќан или пак при светски забави. Други пак се молат на Бога велејќи: „…и прости ни ги долговите наши, како што и ние им ги простуваме на нашите должници…“, а штом ќе излезат од црква, тие бараат пат и начин како да се осветат на своите браќа кои за нешто ги навредиле! Некои пак велат: „…и избави не од лукавиот…“, а штом излезат од црква, тие веднаш замислуваат дела на лукавиот демон и брзаат или да излажат или да озборуваат или пак лажно да се заколнат. Но ваквата молитва не е молитва која помага, туку која одмага, како што пророкот вели: „И молитвата негова нека биде грев.“ (Пс. 109, 7).Затоа кога човек се моли на Бога, тој треба да обрне особено внимание, неговото уво да го слуша она што неговата уста го говори, неговата душа да чувствува што неговиот јазик изговара и неговиот разум да мисли за она што тој во молитвата го упатува кон Бога и тогаш навистина човекот влегол во својата соба и ја затворил вратата, т.е. дека во молитвата е со срцето и душата, со устата и разумот е упатен кон Бога, оддалечувајќи ги од себе сите светски и земски грижи. Таквата молитва на човекот му донесува простување на гревовите и благодат и милост од човекољубивиот Бог на Кого нека е слава во вечни векови. Амин.
администрација на МВПЦ

свети оци

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.