ШТО Е ПРАВОСЛАВИЕ

Кога зборуваме за Православието не смееме да ја повториме грешката на Пилат кој ја направи кога го праша Исуса: „Што е вистината?“ (Јован, 18,38). Точното прашање е: „Кој е вистината?“ Бидејќи вистината не е идеја или систем, туку тоа е личност, Најсветата Личност во Воплотеното Слово Божјо, Исус Христос. Затоа ние треба да го поставиме истото прашање и за Православието бидејќи тоа е поистоветено со Бого-човекот, Личноста на Словото Божјо. Он како Бого-човек е нашето Православие, нашата Целосна Вистина.
1.Доколку сакаме условно да го дефинираме Христијанството како Православие, ние би кажале дека тоа е искуство на присуство на Несоздадениот (Бог) во историјата и можноста на создадениот (човек) да стане Бог „по благодат“. Поради постојаното присуство на Бога во Христа во историската реалност, христијанството му нуди на човекот можност за обожување, како што медицинската наука му нуди можности на човекот за одржување или враќање на неговото здравје, но во двата случаи треба да има одреден терапевтски процес и одреден начин на живеење.
Единствената и апсолутната цел на животот на христијанинот е обожението, соединувањето со Бога, така да човекот со учествување во несоздадената енергија Божја станува „преку благодат“ она што е Бог, Неговата природа (без почеток и без крај). Ова е христијанското сфаќање на спасението. Тоа не е етичко подобрување на човекот, туку соединување со Христа, преобразување на човекот и заедницата, во бескрајната и егзистенцијалната врска со Христа, Кој е воплотена појава на Бога во историјата. Токму ова значи изјавата на Свети Павле: „Затоа ако некој е во Христа, тој е ново создание..“ (2 Кор. 5, 17). Соединувањето со Христа е ново создание. Бидејќи ова во христијанството го означува воплотувањето Словото Божјо, спасителното влегување во вечноста и надвор од времето, во историското време, е почеток на еден нов свет, кој продолжува со векови во лицата кои станале вистински христијани, светители. Црквата е „Тело Христово“ и постои во светот преку причеста и нуди спасување преку соединување на човекот со причеста во овој процес на обновување. Оваа спасоносна работа на Христа се остварува преку одредена терапевтска метода, така што Црквата суштински дејствува како глобална терапевтска институција. Свети Јован Златоуст (+407) ја нарекува Црквата „духовна болница“. Следуваат одговори на следниве прашања:
1.Која е болеста што Православното христијаство ја лекува?
2.Која е терапевтската метода што се применува?
3.Како можеме да препознаеме вистинско христијанство кое радикално се разликува од еретичките девијации, но и од секоја друга форма на религија?
Одговори:
1.Боласта на човековата природа е паднатата состојба на човекот и во исто време и сето создадено кое страда со него. Оваа дијагноза се однесува на секоја личност, без ралика дали тааа личност е христијанин или не бидејќи Он направи целиот човечки род да потекнува од еден човек и да се насели по лицето на целата земја (Дап. 17, 26). Православното христијанство не е ограничено во тесни граници на религија која се однесува само на нејзините следбеници, туку подразбира еден Бог „Кој сака сите луѓе да се спасат и да дојдат до познавање на вистината“(1Тим. 2,4), бидејќи Господ е „Спасителот на сите луѓе“ (1Тим. 4, 10). Болеста за која зборува христијанството е универзална, „Затоа, како што гревот влезе во светот преку еден човек, а преку гревот-смртта, така и смртта помина на сите луѓе, зошто сите згрешија“ (Рим. 5, 12). Како што падот е универзален, така и спасителната терапија директно зависи од внатрешната состојба на секоја личност.
Искуството на светителите знаат еден мемориски систем, „срцева или умна“ меморија која делува во срцето и која е отфрлена од медицинската наука. Сопред Православната традиција срцето не функционира само физички, како пумпа која ја раздвижува крвта, зошто освен природната, тоа има и надприродна функција. Под одредени предуслови тоа станува место на заедничарење со Бога, со Неговата несоздадена енергија. Се разбира дека ова станува забележително во искуството на светителите, вистинските христијани, а не преку логична фикција или пак интелектуални разговори за теологијата.
Свети Никодим Агиорит (+1809) како резиме на севкупната пастирска традиција, во своето дело „Прирачник на совети“, го нарекува срцето природен центар, наприродно, но во исто време и пара-нормално кога натприродната функција не е активна бидејќи во срцето преовладуваат страсти. Натприродната функција на срцето е апсолутен предуслов за постигнување на совршенство, дополнување на човекот, обожување како негово целосно вклучување во заедништво со Христа.
Во својата надприродна функција, срцето станува место на потикнување на умот. Во православна смисла умот (во Новиот Завет е наречен „дух“ на човекот и око на душата) е енергијата (активноста) на душата преку која човекот го препознава Бога, доаѓа до видение на Бога. Се разбира мора да разјасниме дека познанието на Бога не значи знаење на непристапната божествена суштина, туку на божествената енергија. Разликата меѓу Божјата суштина и енергија е важна разлика во Православието со било која друга верзија на христијанството. Енергијата на умот во срцето е наречена „умна функција“ на срцето. Повторно нагласуваме дека Умот и Словото не се идентични бидејќи логиката се случува во мозокот, додека умното (разумното) во срцето.
Умната функција се остварува како постојана молитва (1Сол. 5, 17) на Светиот Дух во срцето (Гал. 4, 6; Рим. 8, 26; 1 Сол. 5, 19), а Светите Отци ја нарекуваат „сеќавање на Бога“. Кога човекот во своето срце постојано го има „сеќавањето на Бога“ има чуство дека Бог живее во него.
Свети Василиј Велики во своето второ послание вели дека сеќавањето на Бога е непрестајно кога не е прекинувано од земски грижи, туку умот е „оддалечен“ кон Бога и има воспоставено заедништво со Бога. Ова сепак не значи дека верникот треба да ги избегнува потребните животни грижи, туку ослободување на умот од овие грижи кои се згрижени од логиката. Еве еден пример кој не засега. Еден научник, кој се здобил со умствена функција, ја користи својата логика за да се справи со своите проблеми, додека неговиот ум во неговото срце останува постојано во сеќавање на Бога. Тој е здрав (нормален) човек (свет) според православните мерила. Затоа терапијата на Православието е повразана со патот на човекот кон светоста.
Нефункционалната или подфункционалната умствена активност на човекот е суштината на падот.„Прародителскиот грев“ е токму она што недостига во целта на човекот дури и од почетокот на историското присуство, за да се сочува сеќавањето на Бога и заедницата на со Бога во срцето.
Во оваа нездрава состојба се сите наследници на прворосоздадениот, бидејќи тоа не е некој етички, личен грев, туку болест на природата на човекот („Нашата природа стана болна поради гревот“ забележува Свети Кирил Александриски (+444) и се пренесува од човек на човек, исто како болеста на одредено дрво се пренесува на оние кои потекнуваат од него.
Стагнацијата на умствената активност или сеќавањето на Бога и нејзината конфузија со активноста на мозокот, како што се случува со сите нас, го опседнува човекот со животни грижи и барања за самозадоволувања во својот индивидуализам и антисоцијализам. Во услов на болест од падот, човекот се исползува со Бога и неговите учители да ја зацврсти својата индивидуална сигурност и среќа. Ползењето од Бога се постигнува преку „религијата“ (обид да се грабне од божествената сила) која може да се дегенерира во процесот на обожувањето на човекот („ние станавме наши сопствени идоли“ вели Свети Андреј Критски во своето дело „Голем канон“). Затоа ова е болест која човекот сака да ја лечи преку предавање на себеси во „центарот на духовно лекување“ на Црквата.
3.Целта на присуството на Црквата во светот, како во заедница со Христа, е лечењето на човекот преку обновување на заедницата на срцето со Бога, т.е. на умната функција. Според блажениот професор Фр. И. Романидис, „светоотечкото предание не е некоја општа филозофија, ниту пак етички систем, или пак религиозен догматизам, туку исцелителен режим. Во оваа точка тоа потесетува на многу лекови, а особено на психијатријата. Умната енергија на душата која се моли умно и непрестајно е срцето, тоа е физиолошки орган кој секој го има и за кго е потребна терапија. Ниту филозофијата, или пак било која од познатите природни и општествени науки не е способна да го излечи овој орган. Заради тоа неизлеченото не го знае дури ни постоењето на ваквиот орган.
Потребата за лекување на човекот според горенаведеното е универзално човечко прашање кое прво со обновувањето на секој човек во неговото природно постоење со реактивирање на функцијата на умствено сеќавање. За да може човекот да комуницира како брат со својот ближен, неговиот самоинтерес кој како резултат функционира како егоизам, мора да се промени во анти-самоинтерес (1 Кор. 13, 8; „…љубовта…не се бара себеси…“). Несамобитниот интерес е љубовта на Троичниот Бог (Рим. 5, 8; Јов. 4, 7) која дава се без да бара ништо за возврат. Поради ова, општествениот идеал на Православното христијанство не е е „заедничко богатство“ туку „лишување“ како повлекување од било какво очекување. Зошто само тогаш правдата е возможна.
Методата на терапијата понудена од Црквата е духовниот живот како живот во Светиот Дух. Духовниот живот се живее со вежбање и учество во дарот преку тајните на несоздадената благодат. Вежбањето е нарушување на нашата самонезависност и умртвената од грев природа која оди кон духовна и вечна смрт, т.е. вечно одвојување од Божјата благодат. Со вежбањето се стреми кон победа над страстите, надминување на вечното ропство од болеста чии фази ги трпи човекот, и пренос до Христовиот Крст и Неговото распнување. Христијанинот преку упатсво на неговиот терапевт – духовен исповедник, станува приемчлив за благодатта кој ја прима преку неговото улество во тајните на црковното тело. Неаскетски христијанин не може да постои бидејќи не може да постои излечена личност која не ги следи терапевтските упатства што лекарот му ги дал.
4.Горенаведеното доведува до некои цврсти точки кои ја покажуваат автентичноста на Православното христијанство:
а) Црквата, ако Христово тело, дејствува како терапевтски центар – болница. Инаку таа не е црква, туку религија. Свештенството е избрано од излекуваните и тие работат како терапевти. Терапевтската литургија (функција) на Црквата денес е претежно сочувана во манастирите, кои додека опстојуваат одделно од светот, ја продолжуваат Црквата уште од времето на апостолите.
б) Учителите на црковната терапија се веќе исцелени. Кој нема искуство од терапевтски третман не може да биде терапевт. Ова е важната разлика меѓу пасторалната терапевтска наука и научната медицина. Учителите на црковната терапија (Отци и Мајки) ги произведуваат своите терапевти како што професорот по медицина ги произведува своите наследници.
в) Ограничувањето на Црквата само на простување на гревовите за влез во рајот по смртта упатува на самоотуѓување кое е еднакво на медицинската наука која му простува на пациентот за тој да биде излечен после смртта! Црквата нема цел некого да испраќа во рај или пекол. Рајот и пеколот не се места туку начин на постоење. Црквата, со исцелувањето на човекот, го подготвува да го види Христа во вечноста во Неговата несоздадена светлина како рај, а не како пекол, т.е. „огнот што проголтува“ (Евр. 12, 29). Ова се однесува на секоја личност, зошто СИТЕ луѓе ќе го видат Христа како „Судија“ на светот.
г) Валидноста на науката е прикажана од успехот на нејзините цели (на пример во медицината преку лекувањето на пациентот). „ На ваков начин валидноста на медицинската наука е одвоена од надрилекарството“. Критериумот на пасторалната терапија на Црквата е достигнување на духовна терапија со нејзино отворање на патеката кон обожението. Терапијата не пренесува веднаш во живот после смртта, туку се применува во животот на човекот додека тој е уште тука во овој свет. Ова е потврдено од нераспаднатите мошти на светителите кои го победија биолошкото распаѓање, како на пример светителите од островот Крф: Спиридон, Герасим, Дионисиј, Теодора Августа и многу други. Нераспаднатите свети мошти во нашата традиција се неоспорливиот доказ за обожението, за исполнувањето на терапевската Црква. Медицинарите тука најљубезно се замолени да обрнат особено внимание на случајот на недопрените свети мошти дека тие не само што врз нив не се направила никаква научна интервенција, туку и дека тие покажуваат од себе енергија на божествена благодат. Зошто во моментот кога почнува распаѓањето на клеточниот систем, тоа веднаш се запира и наместо да се чувствува смрдеа, се чувствува прекрасна миризба. Се оградуваме од медицинските симптоми и не зборуваме за чуда како доказ за обожението бидејќи тие припаѓаат на друга сфера.
д) На крај Светото Писмо на Црквата не озаконува некоја христијанска идеологија туку има терапевтски карактер и функционира како универитетски текст во медицинската наука. Истото се однесува и на литургиските текстови, на молитвите. Едноставното читање на молитвата, без истовремена желба за учество од страна на верникот во нејзиниот терапевтски процес, не се разликува од ситуација кога пациенотот кој трча кај докторот со огроми болки и докторот наместо да интервенира, тој му вели на пациентот да легне за да му чита текст кој се однесува на неговата болест!
Накратко, тоа е Православие. Не е важно дали некој го прифаќа тоа или не. Затоа ние се обраќаме на сите, вклучувајќи ги и нехристијаните и незаинтересираните, но сепак „христијани“. Сите други интерпретации на Христијанството содржат фалсификации и неговото искривување.

This entry was posted in Написи. Bookmark the permalink.

Comments are closed.